న్యూఢిల్లీ, ఏప్రిల్ 26: భారత అంతరిక్ష రంగం సరికొత్త పుంతలు తొక్కుతోంది. కేవలం ప్రభుత్వ పరిశోధనలకే పరిమితం కాకుండా, ప్రైవేటు భాగస్వామ్యంతో విశ్వవ్యాప్తమవుతున్న తరుణంలో యువతను ఈ దిశగా సన్నద్ధం చేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక అడుగు వేసింది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న విశ్వవిద్యాలయాలు, కళాశాలల్లో అత్యాధునిక 'స్పేస్ లాబొరేటరీలను' (అంతరిక్ష ప్రయోగశాలలు) ఏర్పాటు చేసే ప్రణాళికలను కేంద్ర శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాల మంత్రి డాక్టర్ జితేంద్ర సింగ్ ఆదివారం సమీక్షించారు. విద్యార్థులకు ఉపగ్రహ వ్యవస్థలు, రాకెట్ పరిజ్ఞానం మరియు మిషన్ డిజైనింగ్‌లో ప్రత్యక్ష అనుభవాన్ని అందించడమే లక్ష్యంగా తొలి దశలో ఏడు ప్రయోగశాలలను స్థాపించనున్నట్లు ఆయన వెల్లడించారు.

నైపుణ్యం కలిగిన యువతే లక్ష్యం: అంతరిక్ష రంగంలో విద్యా విప్లవం

భారత అంతరిక్ష రంగం శరవేగంగా విస్తరిస్తున్న నేపథ్యంలో, భవిష్యత్తు అవసరాలకు తగ్గట్టుగా నైపుణ్యం కలిగిన మానవ వనరులను తయారు చేయడం అనివార్యమని మంత్రి స్పష్టం చేశారు. ఇన్-స్పేస్ (IN-SPACe) ఛైర్మన్ డాక్టర్ పవన్ గోయెంకా అందించిన వివరణాత్మక నివేదికను పరిశీలించిన అనంతరం జితేంద్ర సింగ్ మాట్లాడుతూ, కేవలం సిద్ధాంతపరమైన విద్యకే పరిమితం కాకుండా, విద్యార్థులకు రాకెట్ సైన్స్ మరియు శాటిలైట్ తయారీలో క్షేత్రస్థాయి అనుభవం కల్పించాల్సిన అవసరం ఉందన్నారు. ఇప్పటికే 17 ప్రత్యేక శిక్షణ కార్యక్రమాల ద్వారా దాదాపు 900 మంది అభ్యర్థులకు అంతరిక్ష సైబర్ సెక్యూరిటీ, లాంచ్ వెహికల్ సిస్టమ్స్ వంటి అంశాల్లో ధృవీకరణ పత్రాలు అందజేశామని, ఈ కొత్త ల్యాబ్‌లు ఆ నైపుణ్యతను మరో స్థాయికి తీసుకెళ్తాయని ఆయన ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు.

పెట్టుబడుల వెల్లువ: 400కు పైగా స్టార్టప్‌లతో దూసుకుపోతున్న భారత్

అంతరిక్ష రంగాన్ని ప్రైవేటు సంస్థలకు చేరువ చేస్తూ తీసుకువచ్చిన సంస్కరణలు సత్ఫలితాలను ఇస్తున్నాయి. 2019లో వేళ్లమీద లెక్కించదగ్గ స్థాయిలో ఉన్న అంతరిక్ష స్టార్టప్‌ల సంఖ్య, 2026 నాటికి 400 మార్కును దాటడం విశేషం. గడిచిన ఐదేళ్లలో ఈ రంగంలోకి సుమారు 600 మిలియన్ డాలర్ల (సుమారు రూ.5,000 కోట్లు) ప్రైవేటు పెట్టుబడులు రావడం అంతర్జాతీయ స్థాయిలో భారత ప్రాముఖ్యతను చాటుతోంది. ప్రస్తుతం ఈ స్టార్టప్‌లు కేవలం చిన్న స్థాయి విడిభాగాల తయారీకే పరిమితం కాకుండా.. లాంచ్ వెహికల్స్, పేలోడ్ తయారీ, డేటా సర్వీసెస్ మరియు గ్రౌండ్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ వంటి కీలక విభాగాల్లో క్రియాశీలకంగా వ్యవహరిస్తున్నాయి.

స్టార్టప్‌లకు ఆర్థిక ఊతం:రూ.1,000 కోట్ల వెంచర్ క్యాపిటల్ ఫండ్

అంకుర సంస్థలను ప్రోత్సహించేందుకు ప్రభుత్వం భారీ ఆర్థిక ప్యాకేజీలను సిద్ధం చేసింది. సిడ్బీ (SIDBI) భాగస్వామ్యంతో రూ.1,000 కోట్ల వెంచర్ క్యాపిటల్ ఫండ్‌ను ప్రభుత్వం కార్యరూపంలోకి తెస్తోంది. దీనితో పాటు, ప్రాథమిక దశలో ఉన్న ఆవిష్కరణలను వాణిజ్య ఉత్పత్తులుగా మార్చేందుకు రూ.500 కోట్లతో 'టెక్నాలజీ అడాప్షన్ ఫండ్'ను ఏర్పాటు చేశారు. వినూత్న ఆలోచనలతో వచ్చే స్టార్టప్‌లకు ఐడియా మరియు ప్రోటోటైప్ దశలోనే రూ.1 కోటి వరకు గ్రాంట్లు, మెంటార్‌షిప్ మరియు పర్యావరణ వ్యవస్థ మద్దతును ప్రభుత్వం అందిస్తోంది.

ప్రైవేటు భాగస్వామ్యంతో పబ్లిక్-ప్రైవేట్ పార్టనర్‌షిప్ (PPP) మోడల్

మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో భాగంగా అహ్మదాబాద్‌లోని ఇన్-స్పేస్ టెక్నికల్ సెంటర్‌లో అత్యాధునిక టెస్టింగ్ మరియు ఇంటిగ్రేషన్ సౌకర్యాలను ప్రైవేటు సంస్థలకు అందుబాటులోకి తెచ్చారు. పిపిపి (PPP) నమూనాలో ప్రైవేటు రంగ నేతృత్వంలో ఎర్త్ అబ్జర్వేషన్ శాటిలైట్ కాన్స్టెలేషన్ అభివృద్ధి చేయడం, స్టార్టప్‌ల కోసం కామన్ శాటిలైట్ బస్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ను సిద్ధం చేయడం వంటివి భారత అంతరిక్ష ప్రస్థానంలో మైలురాళ్లుగా నిలవనున్నాయి. అంతేకాకుండా, స్మాల్ శాటిలైట్ లాంచ్ వెహికల్ (SSLV) వంటి సాంకేతికతలను ప్రైవేటు పరిశ్రమలకు బదిలీ చేసే ప్రక్రియ కూడా ముమ్మరంగా సాగుతోంది.

గ్లోబల్ స్పేస్ మార్కెట్‌లో భారత్ విశ్వరూపం

భారత అంతరిక్ష సంస్కరణల ప్రభావం కేవలం దేశీయంగానే కాకుండా అంతర్జాతీయంగానూ విస్తరిస్తోంది. ప్రస్తుతం 45కు పైగా దేశాలతో భారత్ అంతరిక్ష ఒప్పందాలను కలిగి ఉంది. ఇటీవల సింగపూర్, యూఏఈ (UAE) వంటి దేశాలతో కుదుర్చుకున్న ఒప్పందాలు ఇందుకు నిదర్శనం. ఇన్-స్పేస్ ప్రారంభమైనప్పటి నుండి స్టార్టప్‌లు, ఎంఎస్ఎంఈలు (MSME) మరియు విద్యాసంస్థల నుండి సుమారు 1,000 కంటే ఎక్కువ దరఖాస్తులు రాగా, ఇప్పటికే 129 సంస్థలకు అధికారిక అనుమతులు మంజూరు చేయడం గమనార్హం. ఈ పరిణామాలన్నీ భారత్‌ను ప్రపంచ అంతరిక్ష వాణిజ్య కేంద్రంగా (Global Space Hub) మార్చే దిశగా వేగంగా అడుగులు వేయిస్తున్నాయి.