కాలగమనానికి పుట్టినిల్లు, ఆధ్యాత్మికతకు నిలయమైన కాశీ క్షేత్రం మరో అపురూప ఘట్టానికి వేదికైంది. గంగా తీరాన కొలువై ఉన్న బాబా విశ్వనాథుని ధామంలో ఆధునిక సాంకేతికత, ప్రాచీన భారతీయ విజ్ఞాన శాస్త్రాల మేళవింపుగా 'విక్రమాదిత్య వైదిక గడియారం' కొలువుదీరింది. కేవలం గంటలు, నిమిషాలను లెక్కించే పరికరంగానే కాకుండా, భారతీయ సనాతన ధర్మం నిర్దేశించిన ఖగోళ రహస్యాలను విప్పి చెప్పే ఒక 'డిజిటల్ విజ్ఞాన సర్వస్వం'గా ఇది భక్తులను మంత్రముగ్ధులను చేస్తోంది.

మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం కాశీ విశ్వనాథ ఆలయ చౌక్ ప్రాంతంలో ఈ వినూత్న గడియారాన్ని ప్రతిష్టించింది. ఈ నెల 5 న అత్యంత వైభవంగా జరిగిన ఒక కార్యక్రమంలో మధ్యప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి డాక్టర్ మోహన్ యాదవ్, ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ సమక్షంలో ఈ గడియారాన్ని బాబా విశ్వనాథుడికి అంకితం చేశారు. సుమారు 700 కిలోల బరువు కలిగిన ఈ భారీ యంత్రం, భారతీయ వైదిక కాల గణనను ప్రపంచానికి చాటిచెప్పే దిక్సూచిగా నిలుస్తోంది. ఉజ్జయిని తర్వాత ఇటువంటి విశిష్ట గడియారాన్ని కలిగిన రెండో ప్రధాన క్షేత్రంగా వారణాసి చరిత్రకెక్కింది.

నలుసంత కాలం.. నవగ్రహాల గమనం

మనం నిత్యం చూసే గడియారాలు పాశ్చాత్య 24 గంటల విధానంపై నడుస్తాయి. కానీ, ఈ విక్రమాదిత్య వైదిక గడియారం సంపూర్ణంగా సూర్యోదయం నుంచి సూర్యోదయం వరకు ఉండే భారతీయ కాలమానాన్ని అనుసరిస్తుంది. ఒక రోజును 30 ముహూర్తాలుగా విభజించి, ప్రాచీన కాలమాన యూనిట్లు అయిన ఘడియ, పల, విపల రూపంలో సమయాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది. ఇది కేవలం గడియారం మాత్రమే కాదు, ఒక ప్రత్యక్ష పంచాంగం. తిథి, వారం, నక్షత్రం, యోగం, కరణం వంటి ఐదు అంగాలతో పాటు గ్రహాల స్థితిగతులను, రాశి సంచారాలను ఇది వెనువెంటనే అప్‌డేట్ చేస్తుంది. భక్తులు తమ దైనందిన ధార్మిక కార్యక్రమాల కోసం అభిజిత్ ముహూర్తం, బ్రహ్మ ముహూర్తం, అమృత కాలం మరియు రాహుకాలం వంటి వివరాలను ఈ గడియారం ద్వారా సులభంగా తెలుసుకోవచ్చు.

సాంకేతికత - సంప్రదాయాల సంగమం

చూడటానికి అత్యంత పురాతనమైన అంశాలను ప్రదర్శిస్తున్నప్పటికీ, దీని వెనుక ఉన్నది అత్యున్నత స్థాయి ఆధునిక సాంకేతికత. ఈ గడియారం ఇంటర్నెట్ మరియు గ్లోబల్ పొజిషనింగ్ సిస్టమ్ (GPS) ద్వారా అనుసంధానించబడి ఉంటుంది. దీనివల్ల ప్రతిరోజూ మారుతున్న సూర్యోదయ, సూర్యాస్తమయ సమయాలను అత్యంత ఖచ్చితత్వంతో లెక్కిస్తుంది. గాలిలో తేమ, ఉష్ణోగ్రత వంటి వాతావరణ వివరాలతో పాటు సూర్య, చంద్ర గ్రహణాలు ఎప్పుడు సంభవిస్తాయనే ఖగోళ విశేషాలను కూడా ఇది ముందే సూచిస్తుంది. క్షేత్రంలో లేని వారు కూడా ఈ వైదిక సమయాన్ని వీక్షించేలా ప్రత్యేక మొబైల్ అప్లికేషన్ అందుబాటులో ఉండటం విశేషం.

ఉజ్జయిని నుంచి కాశీ వరకు.. ఒకే వారసత్వం

భారతీయ కాల గణనలో ఉజ్జయిని క్షేత్రానికి ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఒకప్పుడు ఉజ్జయినిని భారతదేశపు 'ప్రైమ్ మెరిడియన్' (మధ్య రేఖ)గా పరిగణించేవారు. కర్కాటక రేఖ ఈ నగరం గుండా వెళ్లడం వల్ల దీనిని 'కాల గణన కేంద్రం' అని పిలుస్తారు. అక్కడ విజయవంతమైన ఈ ప్రయోగాన్ని ఇప్పుడు కాశీ వంటి విశ్వనగరంలో ప్రవేశపెట్టడం వెనుక లోతైన పరమార్థం ఉంది. సామ్రాట్ విక్రమాదిత్యుడి పాలనలో వెలుగుచూసిన భారతీయ విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని మళ్ళీ సామాన్య ప్రజలకు చేరువ చేయడమే ఈ ప్రయత్నంలోని ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

ఆకర్షణీయంగా ధామ్.. పెరిగిన ధార్మిక ప్రాముఖ్యత

కాశీ విశ్వనాథ ధామ్ సీఈఓ విశ్వ భూషణ్ మిశ్రా తెలిపిన ప్రకారం, ఈ గడియారం ఏర్పాటుతో భక్తులకు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతితో పాటు విజ్ఞానాత్మక సమాచారం కూడా లభిస్తుంది. కాశీకి వచ్చే లక్షలాది మంది పర్యాటకులు ఇకపై బాబా దర్శనంతో పాటు, మన పూర్వీకులు కాలానికి ఇచ్చిన నిర్వచనాన్ని, దాని వెనుక ఉన్న శాస్త్రీయతను కళ్లకు కట్టినట్లు చూడవచ్చు. ఈ సందర్భంగా ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ మాట్లాడుతూ, "భారతదేశం తన వారసత్వాన్ని గర్వంగా చాటుకునే సమయం ఆసన్నమైందని, ఈ వైదిక గడియారం మన సంస్కృతికి, ఆధునిక విజ్ఞానానికి మధ్య ఒక వారధిలా నిలుస్తుందని" ఆకాంక్షించారు. మొత్తం మీద, 700 కిలోల బరువున్న ఈ కాల చక్రం కాశీ క్షేత్రపు మకుటంలో మరో కలికితురాయిగా నిలిచిపోవడం ఖాయం.