కేంద్ర ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన ‘వుమెన్ అండ్ మెన్ ఇన్ ఇండియా 2025’ నివేదిక ప్రకారం భారతదేశంలో మహిళల స్థితిగతులు గణనీయంగా మెరుగుపడ్డాయి. పెరిగిన లింగ నిష్పత్తి, విద్యా రంగంలో సాధించిన సమానత్వం మరియు గ్రామీణ మహిళల ఉపాధి వృద్ధిపై ప్రత్యేక విశ్లేషణ ఇక్కడ చదవండి.
హైదరాబాద్ , ఏప్రియల్ 29 : దేశాభివృద్ధిలో మహిళల భాగస్వామ్యం గణనీయంగా పెరుగుతోందని కేంద్ర గణాంక, కార్యక్రమ అమలు మంత్రిత్వ శాఖ (MoSPI) వెల్లడించింది. బుధవారం ఒడిశా రాజధాని భువనేశ్వర్లో జరిగిన ‘డేటా ఫర్ డెవలప్మెంట్’ జాతీయ సదస్సులో భాగంగా ‘వుమెన్ అండ్ మెన్ ఇన్ ఇండియా 2025’ పేరిట 27వ నివేదికను విడుదల చేశారు. జనాభా, విద్య, ఆరోగ్యం మరియు ఉపాధి వంటి రంగాల్లో స్త్రీ, పురుషుల మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాలు తగ్గుతూ వస్తున్నాయని ఈ గణాంకాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
మెరుగైన లింగ నిష్పత్తి మరియు శిశు ఆరోగ్యం
భారతదేశంలో సామాజిక మార్పుకు నిదర్శనంగా జనన సమయంలో లింగ నిష్పత్తిలో సానుకూల మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. 2017-19 కాలంలో ప్రతి వెయ్యి మంది బాలురకు 904గా ఉన్న బాలికల నిష్పత్తి, 2021-23 నాటికి 917కు చేరుకుంది. ఇది ఆడపిల్లల మనుగడ రేటు పెరిగిందని సూచిస్తోంది. అదేవిధంగా, 2008 నుండి 2023 మధ్య కాలంలో శిశు మరణాల రేటు (IMR) అటు బాలురలో, ఇటు బాలికలలో గణనీయంగా తగ్గుతూ రావడం దేశ ఆరోగ్య రంగం సాధించిన ప్రగతికి అద్దం పడుతోంది.
విద్యారంగంలో అద్భుత ప్రగతి - జెండర్ పారిటీ సాధన
దేశ విద్యా వ్యవస్థలో సరికొత్త అధ్యాయం మొదలైందని ఈ నివేదిక వెల్లడించింది. ప్రాథమిక స్థాయి నుండి హయ్యర్ సెకండరీ స్థాయి వరకు విద్యలో స్త్రీ, పురుష సమానత్వాన్ని (Gender Parity) భారత్ సాధించింది. ఉన్నత విద్యారంగంలోనూ మహిళల నమోదు రేటు వేగంగా పెరుగుతోంది. 2021-22లో 28.5 శాతంగా ఉన్న మహిళల నమోదు, 2022-23 నాటికి 30.2 శాతానికి పెరిగింది. ఇదే సమయంలో పురుషుల నమోదు రేటు 28.3 శాతం నుండి 28.9 శాతానికి స్వల్పంగా పెరిగినప్పటికీ, మహిళలు ఈ రేసులో ముందంజలో ఉండటం గమనార్హం.
గ్రామీణ మహిళల ఉపాధిలో భారీ వృద్ధి
ఉపాధి మార్కెట్లో మహిళల భాగస్వామ్యం (LFPR) ఆశాజనకంగా ఉంది. ముఖ్యంగా 15 ఏళ్లు పైబడిన వారిలో పనిచేసే శక్తి కలిగిన వారి సంఖ్య పెరుగుతోంది. గత మూడేళ్లలో గ్రామీణ మహిళల ఉపాధి భాగస్వామ్యం 37.5 శాతం నుండి 45.9 శాతానికి ఎగబాకడం ఒక చారిత్రాత్మక మైలురాయిగా నిలిచింది. పట్టణ ప్రాంతాల్లో సైతం మహిళల ఆర్థిక స్వావలంబన క్రమంగా మెరుగుపడుతున్నట్లు గణాంకాలు విశ్లేషిస్తున్నాయి.
నాయకత్వ బాధ్యతల్లో మహిళల ముందంజ
కేవలం సాధారణ ఉద్యోగాలకే పరిమితం కాకుండా, నిర్ణయాధికారాలు తీసుకునే మేనేజీరియల్ స్థాయిల్లో మహిళల సంఖ్య రెట్టింపు అవ్వడం ఈ నివేదికలో అత్యంత కీలకమైన అంశం. 2017 నుండి 2025 మధ్య కాలంలో మేనేజీరియల్ హోదాల్లో ఉన్న పురుషుల సంఖ్య 73.80 శాతం పెరగగా, మహిళల సంఖ్య ఏకంగా 102.54 శాతం వృద్ధిని నమోదు చేసింది. ఇది కార్పొరేట్ మరియు ప్రభుత్వ రంగాల్లో మహిళా నాయకత్వం బలోపేతమవుతోందని నిరూపిస్తోంది.
విధాన నిర్ణేతలకు దిక్సూచిగా ఈ నివేదిక
ఈ నివేదిక కేవలం సంఖ్యల సమాహారం మాత్రమే కాదు, రాబోయే కాలంలో ప్రభుత్వం రూపొందించే సంక్షేమ పథకాలకు దిక్సూచిగా పనిచేస్తుందని అధికారులు చెబుతున్నారు. పట్టణ-గ్రామీణ వర్గీకరణ, రాష్ట్రాల వారీగా ఉన్న వ్యత్యాసాలను విశ్లేషించడం ద్వారా మహిళా సన్నద్ధతకు అవసరమైన మరిన్ని చర్యలు చేపట్టేందుకు ఈ డేటా ఉపయోగపడనుంది. సమగ్రమైన అభివృద్ధి లక్ష్యంగా సాగుతున్న ఈ ప్రయాణంలో మహిళల ఎదుగుదల దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నుముకగా మారుతోందని ఈ సదస్సులో నిపుణులు కొనియాడారు.
