విజయవాడ , మే 17: ప్రపంచవ్యాప్తంగా సేంద్రియ (ఆర్గానిక్) ఉత్పత్తులకు గిరాకీ విపరీతంగా పెరుగుతోంది. రసాయనల్లేని ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం పట్ల ప్రజల్లో అవగాహన పెరగడమే ఇందుకు ప్రధాన కారణం. సరిగ్గా ఈ కాలాన్ని అందిపుచ్చుకుని అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో సత్తా చాటేందుకు భారత్‌ సన్నద్ధమవుతోంది. అపారమైన వ్యవసాయ భూములు, వైవిధ్యమైన వాతావరణ పరిస్థితులు ఉన్న మన దేశానికి సేంద్రియ సాగులో విశేషమైన అవకాశాలు ఉన్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న 4.5 మిలియన్ల సేంద్రియ రైతుల్లో, సగానికి పైగా అంటే సుమారు 2.48 మిలియన్ల రైతులు మన దేశంలోనే ఉండటం గర్వకారణం. అంతేకాదు, సేంద్రియ సాగు విస్తీర్ణంలో 4.7 మిలియన్ హెక్టార్లతో భారత్ ప్రపంచంలోనే రెండవ స్థానంలో నిలిచింది. అయితే, ఉత్పత్తిలో ముందున్నప్పటికీ ఎగుమతుల్లో మనం ఇంకా ఆశించిన స్థాయిలో రాణించలేకపోతున్నామన్నది వాస్తవం. తాజాగా భారతీయ వ్యవసాయ, శుద్ధి చేసిన ఆహార ఉత్పత్తుల ఎగుమతుల అభివృద్ధి సంస్థ (అపెడా) సహకారంతో 'క్రిసిల్' (CRISIL) విడుదల చేసిన తాజా నివేదిక, భారతీయ సేంద్రియ మార్కెట్ స్వరూపాన్ని, భవిష్యత్ వ్యూహాలను కళ్లకు కట్టింది.

దేశీయ సేంద్రియ మార్కెట్ స్వరూపం (Indian Organic Market Size and Trends)

భారతదేశంలో సేంద్రియ వ్యవసాయం క్రమంగా పుంజుకుంటోంది. తాజా అంచనాల ప్రకారం, 2023 ఆర్థిక సంవత్సరం నాటికి దేశీయ సేంద్రియ మార్కెట్ విలువ దాదాపు 16,800 కోట్ల రూపాయలుగా నమోదైంది. ఇందులో ఎగుమతుల వాటా 5,520 కోట్ల రూపాయలు కాగా, దేశీయ బ్రాండెడ్ (వ్యవస్థీకృత) మార్కెట్ వాటా 3,340 కోట్ల రూపాయలుగా ఉంది. అయితే ఇక్కడ ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే, మార్కెటింగ్ సదుపాయాలు మరియు అవగాహన లోపం వల్ల సుమారు 6,340 కోట్ల రూపాయల విలువైన సేంద్రియ ఉత్పత్తులు సాధారణ వ్యవసాయ ఉత్పత్తులుగానే అమ్ముడవుతున్నాయి. దేశీయ మార్కెట్‌ను పరిశీలిస్తే, దక్షిణాది రాష్ట్రాలు 35 శాతం వాటాతో అగ్రస్థానంలో కొనసాగుతున్నాయి. ప్రజల కొనుగోలు శక్తి, ఆరోగ్య స్పృహ ఇందుకు ప్రధాన కారణాలు. ప్రధానంగా సేంద్రియ పప్పులు, తృణధాన్యాలు, మిల్లెట్స్, సుగంధ ద్రవ్యాలు, పాల ఉత్పత్తులకు మన దేశంలో విపరీతమైన గిరాకీ ఉంది. కేవలం పప్పు దినుసులు 750 కోట్ల రూపాయలు, తృణధాన్యాలు 700 కోట్ల రూపాయల మార్కెట్ వాటాను కలిగి ఉండటం విశేషం. రాష్ట్రాల వారీగా చూస్తే మధ్యప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర, గుజరాత్, రాజస్థాన్ రాష్ట్రాలు సేంద్రియ సాగులో ముందున్నాయి. సిక్కిం ఏకంగా తన వ్యవసాయ భూమిలో 98 శాతం సేంద్రియ సాగు చేస్తూ దేశానికే ఆదర్శంగా నిలుస్తోంది.

ఎగుమతులపై ఆంక్షలు.. తగ్గుతున్న వృద్ధి (Challenges in Indian Organic Exports)

ప్రపంచవ్యాప్తంగా కీలక దేశాలు 11.5 బిలియన్ డాలర్ల మేర సేంద్రియ ఉత్పత్తులను దిగుమతి చేసుకుంటుంటే, అందులో మన దేశ వాటా కేవలం 6.2 శాతం మాత్రమే ఉండటం గమనార్హం. 2024 ఆర్థిక సంవత్సరంలో మన ఎగుమతులు 494 మిలియన్ డాలర్లకు (సుమారు 2.6 లక్షల మెట్రిక్ టన్నులు) మాత్రమే పరిమితమయ్యాయి. గత కొన్నేళ్లుగా ఎగుమతుల్లో కొంత అనిశ్చితి నెలకొంది. ప్రత్యేకించి అమెరికా వంటి దేశాలు భారతీయ సోయాబీన్‌పై యాంటీ డంపింగ్ విధానాలను అమలు చేయడం, 2021లో గుర్తింపు ఒప్పందాన్ని రద్దు చేయడం మన ఎగుమతులపై తీవ్ర ప్రభావం చూపింది. దీనికి తోడు దేశీయ ఆహార భద్రత దృష్ట్యా గోధుమలు, చక్కెర వంటి ఉత్పత్తుల ఎగుమతులపై ప్రభుత్వం విధించిన ఆంక్షలు కూడా సేంద్రియ ఎగుమతుల వృద్ధిని మందగించేలా చేశాయి. మన దేశం నుంచి ఎగుమతి అయ్యే ఉత్పత్తుల్లో ముడి సరుకు వాటా అత్యధికంగా ఉంటోంది. 2020లో 98 నుంచి 99 శాతం వరకు ముడి సరుకులే ఎగుమతి కాగా, 2024 నాటికి రిటైల్ ప్యాకేజింగ్ ఉత్పత్తుల వాటా స్వల్పంగా 5 నుంచి 7 శాతానికి పెరిగింది. మన ముడి సరుకును దిగుమతి చేసుకున్న దేశాలు తమ సొంత బ్రాండ్లతో ఆకర్షణీయంగా ప్యాకింగ్ చేసి భారీ లాభాలకు అమ్ముకుంటున్న దృష్ట్యా, ప్యాకేజింగ్ విధానంలో అత్యవసర మార్పులు రావాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.

అంతర్జాతీయ విపణిలో బ్రాండ్ ఇండియా వ్యూహం (Brand India Organic Products Strategy)

ముడి సరుకుగా విక్రయించడం ద్వారా వచ్చే లాభాల కంటే, నేరుగా వినియోగదారులకు చేరేలా బ్రాండింగ్, ప్యాకేజింగ్ చేసి అమ్మడం ద్వారా భారీ లాభాలు ఆర్జించవచ్చని ఈ నివేదిక స్పష్టం చేస్తోంది. ముఖ్యంగా రెడీ-టు-ఈట్ (RTE), రెడీ-టు-కుక్ (RTC) ఉత్పత్తులకు ప్రస్తుతం పాశ్చాత్య దేశాలతో పాటు అరబ్ దేశాల్లోనూ విపరీతమైన గిరాకీ ఉంది. ఈ విభాగంలో మన ఎగుమతులు 2020 నుంచి 2024 మధ్య కాలంలో ఏకంగా 63 శాతం వార్షిక వృద్ధిని (CAGR) నమోదు చేయడం విశేషం. అలాగే అరటి, అల్లం, మిల్లెట్స్, పండ్లు, కూరగాయలతో పాటు అశ్వగంధ, తులసి వంటి ఔషధ మొక్కల ఉత్పత్తులపై మనం రానున్న రోజుల్లో ప్రత్యేక దృష్టి సారించాల్సిన అవసరం ఉంది. కేవలం అమెరికా, యూరప్ దేశాలపైనే ఆధారపడకుండా మధ్యప్రాచ్య దేశాలు, జపాన్, దక్షిణ కొరియా, స్విట్జర్లాండ్, ఫ్రాన్స్ వంటి కొత్త మార్కెట్లలో అధిక ధర (ప్రీమియం) లభిస్తోంది కాబట్టి వీటిని లక్ష్యంగా చేసుకోవాలి. ఆయా దేశాల్లో స్థిరపడిన భారీ ప్రవాస భారతీయుల జనాభా మన ఉత్పత్తులకు ప్రధాన వినియోగదారులుగా మారే అవకాశం మెండుగా ఉంది. ప్రత్యేకించి "ఇండియా ఆర్గానిక్" బ్రాండ్‌ను, ప్రాంతీయ ప్రత్యేకతలు ఉన్న ఉత్పత్తుల (ఉదాహరణకు మేఘాలయ లకడాంగ్ పసుపు, గోవా ఖోలా మిర్చి) ద్వారా అంతర్జాతీయ వేదికలపై బలంగా ప్రమోట్ చేయాలి.

రైతులకు అండగా ప్రభుత్వ చర్యలు.. భవిష్యత్ కార్యాచరణ (Future of Organic Farming in India)

సేంద్రియ వ్యవసాయాన్ని లాభసాటిగా మార్చేందుకు, ఎగుమతులను ప్రోత్సహించేందుకు భారత ప్రభుత్వం ఇప్పటికే పలు కీలక చర్యలు చేపట్టింది. 'పరంపరాగత్ కృషి వికాస్ యోజన' (PKVY), ఈశాన్య రాష్ట్రాల కోసం ప్రత్యేక మిషన్ (MOVCDNER) వంటి పథకాలు రైతులకు ఆర్థిక, సాంకేతిక అండను అందిస్తున్నాయి. నేషనల్ కోఆపరేటివ్ ఆర్గానిక్స్ లిమిటెడ్ (NCOL), నేషనల్ కోఆపరేటివ్ ఎక్స్పోర్ట్స్ లిమిటెడ్ (NCEL) ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా రైతుల ఉత్పత్తులకు నేరుగా ఎగుమతి, మార్కెటింగ్ సదుపాయం కల్పిస్తున్నారు. అయితే క్షేత్రస్థాయిలో ధృవీకరణ (సర్టిఫికేషన్) ప్రక్రియను మరింత సరళీకృతం చేయాల్సి ఉంది. వివిధ రకాల ధృవీకరణ విధానాల (NPOP, PGS మొదలైనవి) వల్ల రైతులు గందరగోళానికి గురవుతున్నారు కాబట్టి డిజిటల్ పద్ధతుల్లో పారదర్శకతను పెంచాలి. అలాగే కోల్డ్ స్టోరేజీలు, ప్రయోగశాలలు, రవాణా సదుపాయాలను మెరుగుపరచాలి. నకిలీ ఉత్పత్తుల బెడదను నివారించి, వినియోగదారులలో సేంద్రియ ఉత్పత్తుల నాణ్యతపై పూర్తి నమ్మకాన్ని కలిగించగలిగితే, రాబోయే దశాబ్ద కాలంలో సేంద్రియ వ్యవసాయం భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఓ గేమ్ ఛేంజర్‌గా మారడం ఖాయం.

Keywords: Indian organic market trends, APEDA CRISIL organic report, Organic farming India, Organic food exports India, Brand India organic products, Organic certification India, Agriculture news Telugu.