న్యూఢిల్లీ, ఏప్రిల్ 12 :దశాబ్దాల కాలంగా నానుతున్న మహిళా రిజర్వేషన్ల అంశం ఇప్పుడు భారత రాజకీయాల్లో సరికొత్త మలుపు తిరిగింది. 2023లో చట్టం చేసినప్పటికీ, జనాభా గణన, నియోజకవర్గాల పునర్విభజన తర్వాతే ఇది అమల్లోకి వస్తుందన్న నిబంధనతో అప్పట్లో కొంత ప్రతిష్టంభన ఏర్పడింది. అయితే, తాజా పరిణామాల ప్రకారం కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ ప్రక్రియను వేగవంతం చేయడమే కాకుండా, లోక్‌సభ సీట్ల సంఖ్యను భారీగా పెంచే దిశగా అడుగులు వేస్తోంది. 'నారీ శక్తి వందన్ అధినియం' అమలుకు సంబంధించి ప్రభుత్వం సిద్ధం చేసిన తాజా సవరణ ముసాయిదా ఇప్పుడు రాజకీయ వర్గాల్లో హాట్ టాపిక్ గా మారింది.

ప్రభుత్వ వ్యూహం: 543 నుంచి 816కు లోక్‌సభ స్థానాలు?

అందుబాటులో ఉన్న విశ్వసనీయ సమాచారం ప్రకారం, 2029 సార్వత్రిక ఎన్నికల నాటికి మహిళా రిజర్వేషన్లను అమలు చేయడమే లక్ష్యంగా కేంద్రం పావులు కదుపుతోంది. దీని కోసం లోక్‌సభ స్థానాల సంఖ్యను ప్రస్తుతమున్న 543 నుండి ఏకంగా 50 శాతం పెంచి 816 కు చేర్చే ప్రతిపాదన తెరపైకి వచ్చింది. ఈ 816 స్థానాల్లో 33 శాతం అంటే 273 సీట్లు మహిళలకు కేటాయించనున్నారు. ఈ మార్పు కేవలం లోక్‌సభకే పరిమితం కాకుండా రాష్ట్రాల అసెంబ్లీలకు కూడా వర్తించేలా ప్రణాళికలు సిద్ధమయ్యాయి. ముఖ్యంగా ఉత్తరప్రదేశ్ వంటి పెద్ద రాష్ట్రాల్లో లోక్‌సభ సీట్లు 80 నుండి 120కి, తమిళనాడులో 39 నుండి 58 లేదా 59కి పెరిగే అవకాశం ఉంది.

గతంలో 2027 జనాభా గణన ముగిసిన తర్వాతే డిలిమిటేషన్ ప్రక్రియ చేపట్టాలని భావించినప్పటికీ, ప్రస్తుతం 2011 జనాభా గణన ఆధారంగానే సీట్ల పెంపును చేపట్టాలని ప్రభుత్వం యోచిస్తున్నట్లు తెలుస్తోంది. దీనివల్ల రిజర్వేషన్ల అమలు 2034 వరకు ఆగకుండా, 2029 లోనే సాధ్యమవుతుంది. ఏప్రిల్ 16 నుండి 18 వరకు జరగనున్న పార్లమెంట్ ప్రత్యేక సమావేశాల్లో ఈ సవరణ బిల్లును ప్రవేశపెట్టే అవకాశం ఉంది.

రాజకీయ రగడ: దక్షిణాది రాష్ట్రాల ఆందోళన

ప్రభుత్వ నిర్ణయంపై విపక్షాలు, ముఖ్యంగా దక్షిణాది రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రి ఎం.కె. స్టాలిన్ ఈ వ్యవహారాన్ని కేంద్రం ఒక "రాజకీయ ఆయుధం"గా వాడుకుంటోందని విమర్శించారు. జనాభా నియంత్రణలో ఆదర్శంగా నిలిచిన దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు ఈ సీట్ల పెంపు వల్ల అన్యాయం జరుగుతుందని ఆయన ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. జనాభా ప్రాతిపదికన సీట్లు పెంచితే, జనాభా పెరిగిన ఉత్తరాది రాష్ట్రాలకు (ఉదాహరణకు యూపీ, బీహార్) ఎక్కువ లాభం చేకూరుతుందని, ఇది సమాఖ్య స్ఫూర్తికి విరుద్ధమని విపక్షాలు వాదిస్తున్నాయి. 1971 జనాభా లెక్కల ప్రకారమే సీట్ల కేటాయింపు ఉండాలని డిమాండ్ చేస్తున్నాయి.

కాంగ్రెస్ మరియు ప్రాంతీయ పార్టీల డిమాండ్లు

మహిళా రిజర్వేషన్లకు తాము వ్యతిరేకం కాదని చెప్తూనే, కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ (CWC) కొన్ని కీలక డిమాండ్లను ముందుంచింది. మహిళా రిజర్వేషన్లలో వెనుకబడిన తరగతులకు (OBC) ప్రత్యేక కోటా కల్పించాలని కాంగ్రెస్ పట్టుబడుతోంది. అయితే, రాజ్యాంగపరంగా ఇది సాధ్యం కాదని హోంమంత్రి అమిత్ షా ఇప్పటికే స్పష్టం చేశారు. జనాభా గణన మరియు డిలిమిటేషన్ తో ముడిపెట్టకుండా వెంటనే మహిళారిజర్వేషన్లు అమలు చేయాలని విపక్షాలు కోరుతున్నాయి. కొత్తగా చేపట్టబోయే గణనలో కులాల వివరాలను కూడా సేకరించాలని డిమాండ్ చేస్తున్నాయి. అయితే ఇది ఆచరణలో కష్టసాధ్యమని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.

కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ సవరణల ద్వారా ఒకే దెబ్బకు రెండు పిట్టలను కొట్టాలని చూస్తోంది. అందులో ఒకటి, మహిళా ఓటర్ల మద్దతును కూడగట్టడం, రెండోది డిలిమిటేషన్ ద్వారా ఉత్తరాది రాష్ట్రాల్లో ప్రాతినిధ్యాన్ని పెంచుకోవడం. అయితే, ఏప్రిల్ 29న పశ్చిమ బెంగాల్ ఎన్నికలు ముగిసిన తర్వాతే దీనిపై అఖిలపక్ష సమావేశం నిర్వహించాలని విపక్షాలు కోరుతున్నాయి.

మరోవైపు, కేంద్ర క్యాబినెట్ ఇప్పటికే ఈ ముసాయిదా బిల్లుకు ఆమోదం తెలిపింది. మార్చి 31, 2029 లోపు ఈ ప్రక్రియను పూర్తి చేసి, చట్టసభల్లో మహిళా ప్రాతినిధ్యాన్ని చారిత్రాత్మక స్థాయికి తీసుకెళ్లాలని మోదీ ప్రభుత్వం కృతనిశ్చయంతో ఉంది. కానీ, దక్షిణాది రాష్ట్రాల అసంతృప్తిని మరియు ఓబిసి కోటా డిమాండ్లను ప్రభుత్వం ఎలా అధిగమిస్తుందనేది ఇప్పుడు మిలియన్ డాలర్ల ప్రశ్న.

మొత్తానికి, రాబోయే పార్లమెంట్ ప్రత్యేక సమావేశాలు భారత రాజకీయ ముఖచిత్రాన్ని మార్చే విధంగా ఉండబోతున్నాయని చెప్పడంలో అతిశయోక్తి లేదు. మహిళా బిల్లు చుట్టూ అల్లిన ఈ రాజకీయ చదరంగంలో అంతిమ విజయం ఎవరిని వరిస్తుందో వేచి చూడాలి.