న్యూఢిల్లీ, మే 12 : దేశంలో నానాటికీ పెచ్చుమీరుతున్న సైబర్ ఆర్థిక నేరాలకు అడ్డుకట్ట వేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం మరో కీలక అడుగు వేసింది. డిజిటల్ చెల్లింపుల వ్యవస్థలో ప్రధాన సవాలుగా మారిన 'మ్యూల్ ఖాతాల' (Mule Accounts) ఏరివేత లక్ష్యంగా కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని ఇండియన్ సైబర్ క్రైమ్ కోఆర్డినేషన్ సెంటర్ (I4C), రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఇన్నోవేషన్ హబ్ (RBIH) మధ్య కీలక అవగాహన ఒప్పందం (MoU) కుదిరింది. సైబర్ సురక్షిత భారత్ నిర్మాణంలో భాగంగా ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) శక్తిని వినియోగించుకుంటూ, నేరగాళ్ల నెట్‌వర్క్‌ను ఛేదించడమే ఈ భాగస్వామ్యం ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

సైబర్ సురక్షిత భారత్ దిశగా మోదీ ప్రభుత్వం కీలక అడుగు

ఈ చారిత్రక ఒప్పందంపై కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా హర్షం వ్యక్తం చేశారు. "సైబర్ సురక్షిత భారత్ కోసం మోదీ ప్రభుత్వం అలుపెరగని కృషి చేస్తోంది. సైబర్ నేరాల నియంత్రణలో మ్యూల్ ఖాతాలు అతిపెద్ద అడ్డంకిగా మారాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఐ4సీ మరియు ఆర్‌బీఐహెచ్ మధ్య కుదిరిన ఈ ఒప్పందం సైబర్ నేరగాళ్లపై గెలుపులో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది" అని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఐ4సీ వద్ద ఉన్న 'సస్పెక్ట్ రిజిస్ట్రీ' డేటాను ఏఐ ఆధారిత ఫ్రాడ్ డిటెక్షన్ సిస్టమ్‌కు అనుసంధానించడం ద్వారా అనుమానాస్పద ఖాతాలను వెనువెంటనే గుర్తించి, పౌరులకు రక్షణ కవచంలా ఈ వ్యవస్థ నిలుస్తుందని అమిత్ షా ధీమా వ్యక్తం చేశారు.

మ్యూల్‌హంటర్.ఏఐ (MuleHunter.ai) తో నేరగాళ్ల వేట

ఈ ఒప్పందంలో భాగంగా అత్యాధునిక సాంకేతికతను రంగంలోకి దించుతున్నారు. ఐ4సీ వద్ద ఉన్న అనుమానిత నేరగాళ్ల జాబితా మరియు మ్యూల్ అకౌంట్ల సమాచారాన్ని ఆర్‌బీఐహెచ్‌తో పంచుకుంటారు. ఈ డేటా ఆధారంగా 'MuleHunter.ai' వంటి ఏఐ ఆధారిత వ్యవస్థలను మరింత బలోపేతం చేయనున్నారు. వివిధ బ్యాంకుల్లో చాపకింద నీరులా కొనసాగుతున్న మ్యూల్ ఖాతాలను ఈ సాంకేతికత సెకన్ల వ్యవధిలో పసిగడుతుంది. తద్వారా నేరగాళ్లు దోచుకున్న సొమ్మును ఒక ఖాతా నుంచి మరో ఖాతాకు మళ్లించకుండా ప్రారంభంలోనే అడ్డుకునే అవకాశం కలుగుతుంది. ఆర్థిక రంగంలో ఇన్నోవేషన్‌ను ప్రోత్సహించే ఆర్‌బీఐహెచ్, ఈ డేటా సెట్ల సహాయంతో మోసాలను గుర్తించే రిస్క్ అసెస్‌మెంట్ మోడళ్లను మరింత సమర్థవంతంగా తీర్చిదిద్దనుంది.

కీలక అధికారుల సమక్షంలో ఒప్పందం

ఐ4సీ తరపున ఐజీ (అడ్మిన్) రూప ఎం., ఆర్‌బీఐహెచ్ తరపున సీఈఓ సాహిల్ కిన్ని ఒప్పంద పత్రాలపై సంతకాలు చేశారు. ఈ కార్యక్రమంలో ఆర్‌బీఐ డిప్యూటీ గవర్నర్ రోహిత్ జైన్, హోం శాఖ స్పెషల్ సెక్రటరీ (IS) ఆనంద్ స్వరూప్, జాయింట్ సెక్రటరీ (CIS) రాకేష్ రాఠీ, ఐ4సీ సీఈఓ రాజేష్ కుమార్ సహా ఆర్‌బీఐ, హోం శాఖకు చెందిన పలువురు సీనియర్ అధికారులు పాల్గొన్నారు.

డిజిటల్ బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థపై పెరుగుతున్న భరోసా

నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్ పోర్టల్ (NCRP) ద్వారా ఇప్పటికే ఐ4సీ దేశవ్యాప్తంగా సైబర్ నేరాల డేటాను క్రోడీకరిస్తోంది. ఇప్పుడు ఆర్‌బీఐహెచ్ వంటి సాంకేతిక భాగస్వామితో చేతులు కలపడం వల్ల బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో పారదర్శకత పెరుగుతుంది. డిజిటల్ చెల్లింపుల పట్ల సామాన్య పౌరుల్లో నమ్మకాన్ని పెంపొందించడమే కాకుండా, సైబర్ కేటుగాళ్లు పన్నిన వలల నుంచి సామాన్యుల కష్టార్జితాన్ని కాపాడటమే ఈ నూతన వ్యవస్థ లక్ష్యం. ఈ సమన్వయంతో కూడిన కార్యాచరణ రానున్న రోజుల్లో దేశంలో సైబర్ నేరాల గ్రాఫ్‌ను గణనీయంగా తగ్గిస్తుందని నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.

సైబర్ నేరగాళ్ల వేటలో అత్యాధునిక అస్త్రం: ఐ4సీ (I4C) వ్యవస్థాగత నిర్మాణం

కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ (MHA) అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకంగా 'ఇండియన్ సైబర్ క్రైమ్ కోఆర్డినేషన్ సెంటర్' (I4C)ను అందుబాటులోకి తెచ్చింది. దేశవ్యాప్తంగా సైబర్ నేరాలను సమర్థవంతంగా అడ్డుకోవడానికి, వివిధ రాష్ట్రాల పోలీసు విభాగాల మధ్య సమన్వయం పెంచడానికి ఈ కేంద్రం ఒక 'డిజిటల్ కవచం'లా పనిచేస్తోంది.

సైబర్ నేరాల నియంత్రణ అనేది కేవలం ఒక ప్రాంతానికో లేదా ఒక రాష్ట్రానికో పరిమితమైన అంశం కాదు. అందుకే కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒకే గొడుగు కింద ఏడు కీలక విభాగాలతో ఐ4సీని తీర్చిదిద్దింది. ఇందులో ప్రధానంగా 'నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ థ్రెట్ అనలిటిక్స్ యూనిట్' (TAU) సైబర్ లోకంలో పొంచి ఉన్న ప్రమాదాలను ముందుగానే పసిగడుతుంది. తద్వారా రాబోయే ముప్పుల గురించి హెచ్చరికలు జారీ చేస్తూ అప్రమత్తం చేస్తుంది. అలాగే, నేరగాళ్లు వాడే సాంకేతికతను ఛేదించడానికి 'నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ రీసెర్చ్ అండ్ ఇన్నోవేషన్ సెంటర్' నిరంతరం కృషి చేస్తోంది. కేవలం నేరాలను గుర్తించడమే కాకుండా, వాటికి సంబంధించిన ఫోరెన్సిక్ సాక్ష్యాలను పక్కాగా సేకరించేందుకు 'నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ ఫోరెన్సిక్ లాబొరేటరీ' (NCFL) ఒక పటిష్టమైన వేదికగా నిలుస్తోంది.

బాధితులకు తక్షణ భరోసా: 1930 హెల్ప్‌లైన్ మరియు ఆన్‌లైన్ పోర్టల్ సేవలు

సాధారణంగా సైబర్ నేరానికి గురైనప్పుడు ఎవరిని సంప్రదించాలో తెలియక చాలామంది ఆందోళన చెందుతుంటారు. అలాంటి వారి కోసం ఐ4సీ ప్రవేశపెట్టిన 'నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్ పోర్టల్' (www.cybercrime.gov.in) ఒక అద్భుతమైన వేదిక. ముఖ్యంగా మహిళలు మరియు పిల్లలపై జరిగే సైబర్ నేరాల విషయంలో ఈ పోర్టల్ అత్యంత గోప్యతను పాటిస్తూ ఫిర్యాదులను స్వీకరిస్తుంది. దీనికి అనుబంధంగా పనిచేసే 1930 హెల్ప్‌లైన్ నంబర్, ఆర్థిక సంబంధిత సైబర్ నేరాలు జరిగినప్పుడు బాధితులకు 'గోల్డెన్ అవర్'లో సహాయం అందిస్తోంది. తద్వారా బాధితుల ఖాతాల నుంచి నేరగాళ్ల ఖాతాల్లోకి చేరిన సొమ్మును తక్షణమే ఫ్రీజ్ (Freeze) చేసే అవకాశం కలుగుతోంది.

పోలీసులకు సాంకేతిక దన్ను: సైట్రెయిన్ (CyTrain) ద్వారా శిక్షణ

సైబర్ నేరగాళ్లు రోజురోజుకూ కొత్త పద్ధతులను అవలంబిస్తున్నారు. వారిని ఎదుర్కోవాలంటే శాంతిభద్రతల పరిరక్షణ విభాగాలకు (LEAs) కూడా అత్యాధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అవసరం. దీనిని దృష్టిలో ఉంచుకుని ఐ4సీ 'సైట్రెయిన్' (CyTrain) అనే ఆన్‌లైన్ పోర్టల్ ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న పోలీసు అధికారులకు శిక్షణ ఇస్తోంది. ఇన్వెస్టిగేషన్ ఆఫీసర్లు నేరాలను ఎలా ఛేదించాలి, డిజిటల్ సాక్ష్యాలను ఎలా సేకరించాలి అనే అంశాలపై ఇక్కడ నిష్ణాతులచే తర్ఫీదు ఇవ్వబడుతోంది. ఇది కేవలం ఒక శిక్షణా కేంద్రం మాత్రమే కాదు, దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాల దర్యాప్తు సంస్థలను అనుసంధానించే ఒక జ్ఞాన భాండాగారం.

అప్రమత్తతే అసలైన రక్షణ: ఐ4సీ సామాజిక అవగాహన కార్యక్రమాలు

నేరాన్ని ఛేదించడం కంటే నేరం జరగకుండా చూడటమే మిన్న అనే సూత్రాన్ని ఐ4సీ బలంగా నమ్ముతుంది. అందుకే సోషల్ మీడియా వేదికల ద్వారా (CyberDost) నిరంతరం ప్రజలను అప్రమత్తం చేస్తోంది. ఫిషింగ్ లింకులు, ఓటీపీ ఫ్రాడ్స్, లోన్ యాప్ వేధింపులు వంటి అంశాలపై సామాన్యులకు అర్థమయ్యే రీతిలో అవగాహన కల్పిస్తోంది. కేంద్ర హోం శాఖ ఆధ్వర్యంలో నడుస్తున్న ఈ వ్యవస్థ, కేవలం ప్రభుత్వ విభాగాలకే పరిమితం కాకుండా ప్రైవేట్ రంగ నిపుణులను, అకడమిక్ మేధావులను కూడా భాగస్వామ్యం చేస్తూ ఒక సురక్షితమైన 'డిజిటల్ ఇండియా' నిర్మాణానికి బాటలు వేస్తోంది.