న్యూ ఢిల్లీ, మే 21: దేశంలో నిషేధిత నికోటిన్ ఉత్పత్తుల అక్రమ రవాణాపై డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ రెవెన్యూ ఇంటెలిజెన్స్ (DRI) ఉక్కుపాదం మోపింది. అంతర్జాతీయ స్మగ్లింగ్ ముఠాల గుండెల్లో రైళ్లు పరిగెత్తిస్తూ, దేశవ్యాప్తంగా నిర్వహించిన భారీ ఆపరేషన్‌లో వందల కోట్ల విలువైన ఈ-సిగరెట్లను (వేప్స్) స్వాధీనం చేసుకుంది. పక్కా సమాచారంతో రంగంలోకి దిగిన నిఘా వర్గాలు, నిందితుల ఎత్తుగడలను చిత్తు చేస్తూ ఈ మెగా నెట్‌వర్క్‌ను ఛేదించాయి.

దేశవ్యాప్త పోర్టులపై డీఆర్ఐ మెరుపు దాడులు

గత కొన్ని రోజులుగా దేశంలోని ప్రముఖ వాణిజ్య కేంద్రాలే లక్ష్యంగా డీఆర్ఐ అధికారులు నిరంతర నిఘా పెట్టారు. మహారాష్ట్ర, గుజరాత్, ఢిల్లీ, పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రాల్లోని ప్రధాన ఓడరేవులు (పోర్టులు), అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయాలు, ఇన్‌ల్యాండ్ కంటైనర్ డిపోల (ICD)పై ఏకకాలంలో మెరుపు దాడులు నిర్వహించారు. కస్టమ్స్ అధికారుల కన్నుగప్పి దేశంలోకి ప్రవేశిస్తున్న పలు అనుమానాస్పద దిగుమతి కంటైనర్లను అధికారులు సరిహద్దుల్లోనే అడ్డుకున్నారు.

ఫర్నిచర్ చాటున చైనా మాయాజాలం: రూ. 120 కోట్ల సరుకు సీజ్

ఈ అక్రమ రవాణా వెనుక చైనా హస్తం ఉన్నట్లు తనిఖీల్లో స్పష్టమైంది. పట్టుబడిన ప్రతి కన్సైన్‌మెంట్ చైనా నుంచే భారత్‌కు చేరినట్లు అధికారులు గుర్తించారు. కస్టమ్స్ డ్యూటీని ఎగ్గొట్టేందుకు, అలాగే అధికారుల తనిఖీల్లో దొరకకుండా ఉండేందుకు స్మగ్లర్లు సరికొత్త వేషం వేశారు. ‘గృహోపకరణాలు’ (ఫర్నిచర్), ‘మెటల్ చైర్ పార్ట్స్’ (ఇనుప కుర్చీల విడిభాగాలు) అంటూ పత్రాల్లో తప్పుడు డిక్లరేషన్ ఇచ్చారు. అయితే కంటైనర్లను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించిన అధికారులకు షాకింగ్ నిజాలు తెలిశాయి. ఆ ఫర్నిచర్ బాక్సుల లోపల అత్యంత చాకచక్యంగా దాచిన వివిధ బ్రాండ్లు, విభిన్న ఫ్లేవర్లకు చెందిన దాదాపు 3 లక్షల ఈ-సిగరెట్లు (Electronic Cigarettes) బయటపడ్డాయి. మార్కెట్లో వీటి విలువ రూ. 120 కోట్లకు పైగా ఉంటుందని అంచనా వేస్తున్నారు.

ప్రజారోగ్య రక్షణే ధ్యేయం: నిషేధ చట్టం అమలులో కఠినం

ప్రజల, ముఖ్యంగా యువత ఆరోగ్యాన్ని కాపాడాలనే సంకల్పంతో భారత ప్రభుత్వం ఎలక్ట్రానిక్ నికోటిన్ డెలివరీ సిస్టమ్స్ (ENDS)పై పూర్తి నిషేధం విధించింది. ‘ఈ-సిగరెట్ల నిషేధ చట్టం-2019’ ప్రకారం దేశంలో ఈ రకమైన వేప్స్ ఉత్పత్తి, తయారీ, దిగుమతి, ఎగుమతి, రవాణా, విక్రయం, నిల్వ మరియు ప్రకటనలు చేయడం పూర్తిగా నేరం. ఇంతటి కఠిన చట్టం అమల్లో ఉన్నప్పటికీ, గుట్టుచప్పుడు కాకుండా సాగుతున్న ఈ అంతర్జాతీయ స్మగ్లింగ్ నెట్‌వర్క్‌ను డీఆర్ఐ విజయవంతంగా బద్దలు కొట్టింది. ఈ వ్యవహారంలో సూత్రధారులను పట్టుకునేందుకు దర్యాప్తును మరింత వేగవంతం చేశారు.

ఈ-సిగరెట్లు (వేప్స్): యువతను కబళిస్తున్న సరికొత్త వ్యసనం.. నిబంధనలు మరియు అంతర్జాతీయ ధోరణులు

సాధారణ సిగరెట్లకు సురక్షితమైన ప్రత్యామ్నాయం అంటూ మార్కెట్లోకి వచ్చిన ఈ-సిగరెట్లు (వేప్స్), నేడు యువతను ముంచేస్తున్న సరికొత్త మాయాజాలంగా మారాయి. ఆకర్షణీయమైన రంగులు, రకరకాల ఫ్లేవర్లు, పొగ రాదనే భ్రమలతో ఇవి స్మార్ట్ జనరేషన్‌ను ఆకర్షిస్తున్నాయి. అయితే, ల్యాబ్‌లలో రసాయనాలతో తయారయ్యే ఈ వేప్స్.. సాధారణ సిగరెట్ల కంటే కూడా ప్రమాదకరమని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

ఈ-సిగరెట్ల వల్ల కలిగే తీవ్ర అనారోగ్య సమస్యలు

చాలామంది ఈ-సిగరెట్లలో కేవలం ఫ్లేవర్డ్ వాటర్ వేపర్ (నీటి ఆవిరి) మాత్రమే ఉంటుందని పొరబడుతుంటారు. కానీ, ఇందులో అత్యంత ప్రమాదకరమైన కెమికల్స్ ఉంటాయి. దీనివల్ల వచ్చే ప్రధాన ఆరోగ్య సమస్యలు ఇవే:

  • ‘ఇవాలి’ (EVALI) ఊపిరితిత్తుల వ్యాధి: ఈ-సిగరెట్ల వాడకం వల్ల ఊపిరితిత్తులు పూర్తిగా దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది. దీనిని వైద్య పరిభాషలో 'EVALI' (E-cigarette or Vaping Product Use-Associated Lung Injury) అంటారు. దీనివల్ల శ్వాస తీసుకోవడం కష్టమవ్వడం, దగ్గు, ఛాతీ నొప్పి వస్తాయి. కొన్నిసార్లు ఇది ప్రాణాంతకంగా మారుతుంది.

  • తీవ్రమైన నికోటిన్ వ్యసనం: వేప్స్‌లో ఉండే ద్రవ నికోటిన్ మెదడుపై తీవ్ర ప్రభావం చూపిస్తుంది. ముఖ్యంగా ఎదుగుతున్న వయసులో ఉన్న యువతలో ఏకాగ్రత లోపించడం, జ్ఞాపకశక్తి తగ్గడం, తీవ్రమైన మూడ్ స్వింగ్స్ (ఆందోళన, డిప్రెషన్) వంటి సమస్యలకు ఇది దారితీస్తుంది.

  • గుండె జబ్బుల ముప్పు: ఇందులో ఉండే అల్ట్రా-ఫైన్ పార్టికల్స్, భారీ లోహాలు (లెడ్, నికెల్, క్రోమియం) రక్తనాళాల్లోకి ప్రవేశించి, రక్తపోటును (BP) పెంచుతాయి. ఇది కాలక్రమేణా హార్ట్ ఎటాక్ మరియు స్ట్రోక్‌కు దారితీస్తుంది.

  • పాప్‌కార్న్ లంగ్స్ (Popcorn Lung):ఈ-సిగరెట్లకు ఫ్లేవర్ ఇవ్వడానికి 'డయాసిటైల్' అనే రసాయనాన్ని వాడుతుంటారు. ఇది ఊపిరితిత్తులలోని చిన్న చిన్న గాలి గదులను శాశ్వతంగా దెబ్బతీస్తుంది.

మనదేశంలో ఈ-సిగరెట్లపై ఉన్న కఠిన నిబంధనలు

భారతదేశంలో యువత, విద్యార్థులు ఈ వ్యసనానికి బానిసలు కాకుండా చూసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం అత్యంత కఠినమైన చర్యలు చేపట్టింది.

  • సమగ్ర నిషేధ చట్టం (2019):ప్రజారోగ్య రక్షణే ధ్యేయంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం ‘ది ప్రొహిబిషన్ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్ సిగరెట్స్ యాక్ట్, 2019’ తీసుకువచ్చింది. ఈ చట్టం ప్రకారం భారతదేశంలో ఈ-సిగరెట్లు లేదా ఎలాంటి ఎలక్ట్రానిక్ నికోటిన్ డెలివరీ సిస్టమ్స్ (ENDS) ఉత్పత్తులనైనా సరే... తయారు చేయడం, దిగుమతి, ఎగుమతి, రవాణా, విక్రయం, పంపిణీ, నిల్వ మరియు వాటి గురించిన ప్రకటనలు చేయడం పూర్తిగా నిషేధం.

  • శిక్షలు - జరిమానాలు: ఈ చట్టాన్ని మొదటిసారి ఉల్లంఘిస్తే ఒక సంవత్సరం వరకు జైలు శిక్ష లేదా రూ. 1 లక్ష వరకు జరిమానా, లేదా రెండూ విధించవచ్చు. రెండోసారి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సార్లు నేరానికి పాల్పడితే 3 సంవత్సరాల వరకు జైలు శిక్ష మరియు రూ. 5 లక్షల వరకు జరిమానా విధించే నిబంధన ఉంది. ఈ-సిగరెట్లను నిల్వ ఉంచిన వారికి కూడా కఠిన శిక్షలు అమలు అవుతాయి.

ఇతర దేశాల్లో ఈ-సిగరెట్ల వినియోగం: అంతర్జాతీయ విధానాలు

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఈ-సిగరెట్ల నియంత్రణపై భిన్నమైన ధోరణులు ఉన్నాయి. కొన్ని దేశాలు పూర్తిగా నిషేధించగా, మరికొన్ని దేశాలు నియంత్రణలతో అనుమతిస్తున్నాయి.

  • పూర్తి నిషేధం విధించిన దేశాలు: బ్రెజిల్, సింగపూర్, థాయిలాండ్, అర్జెంటీనా, కాంబోడియా వంటి దాదాపు 30కి పైగా దేశాలు ఈ-సిగరెట్లను పూర్తిగా బ్యాన్ చేశాయి. సింగపూర్ వంటి దేశాల్లో వేప్స్ వాడినా, కలిగి ఉన్నా భారీ జరిమానాలు విధిస్తారు.

  • నియంత్రణలతో అనుమతి (యూరప్, అమెరికా): అమెరికా (USA), బ్రిటన్ (UK) మరియు యూరోపియన్ యూనియన్ దేశాలలో ఈ-సిగరెట్ల అమ్మకాలకు అనుమతి ఉంది. అయితే అక్కడ వయోపరిమితి (కనీసం 21 ఏళ్లు) నిబంధనలు చాలా కఠినంగా ఉంటాయి.

  • ఫ్లేవర్లపై నిషేధం: యువతను ఆకర్షించే ఫ్రూట్, మింట్ వంటి కొన్ని ప్రత్యేక ఫ్లేవర్లపై అమెరికా, కెనడా వంటి దేశాలు ఆంక్షలు విధించాయి. కేవలం పొగాకు ఫ్లేవర్‌కు మాత్రమే కొన్ని చోట్ల అనుమతి ఉంది.

  • వైద్యపరమైన సిఫార్సుగా బ్రిటన్ విధానం: బ్రిటన్ (UK) వంటి కొన్ని దేశాలు సాధారణ ధూమపానాన్ని (Smoking) మాన్పించడానికి వైద్యుల పర్యవేక్షణలో, కేవలం ఒక 'ఫార్మాస్యూటికల్ ప్రొడక్ట్'గా మాత్రమే దీనిని పరిమితంగా వాడుకోవడానికి అనుమతిస్తున్నాయి. అయినప్పటికీ, అక్కడ కూడా మైనర్లకు ఇవి దొరకకుండా కఠిన నిఘా ఉంచారు.

Keywords: DRI E-cigarette seizure, Vapes smuggling India, China furniture vape smuggling, Health risks of vaping, EVALI lung disease, Prohibition of E-cigarettes Act 2019, Nicotine addiction youth, DRI raids ports.