"ప్రతిభ ఉన్నా ఆర్థిక ఇబ్బందులతో ఉన్నత విద్యకు దూరమవుతున్న విద్యార్థుల కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం అందిస్తున్న 'సెంట్రల్ సెక్టార్ స్కాలర్షిప్' పూర్తి వివరాలు. అర్హతలు, దరఖాస్తు విధానం మరియు ప్రయోజనాల గురించి జర్నలిస్టిక్ విశ్లేషణ ఇక్కడ చదవండి."
విజయవాడ , మే 9: నేటి పోటీ ప్రపంచంలో ఉన్నత విద్య అనేది సగటు మధ్యతరగతి, పేద విద్యార్థులకు అందని ద్రాక్షలా మారుతోంది. మేధస్సు ఉన్నా, ఆర్థిక స్తోమత లేక ఎంతో మంది ప్రతిభావంతులు డిగ్రీ, పీజీ చదువులకు దూరమవుతున్నారు. ఇలాంటి వారి కలలను సాకారం చేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ‘సెంట్రల్ సెక్టార్ స్కాలర్షిప్ పథకాన్ని (CSSS)’ అమలు చేస్తోంది. కళాశాల, విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థుల కోసం ఉద్దేశించిన ఈ పథకం, కేవలం ఆర్థిక సాయమే కాకుండా విద్యార్థులలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నింపుతోంది.
ఉన్నత చదువులకు ఆర్థిక అడ్డంకులు తొలగించే దిశగా..
కేంద్ర విద్యా శాఖ ఆధ్వర్యంలో నడుస్తున్న ఈ పథకం ప్రధాన ఉద్దేశ్యం ఆర్థికంగా వెనుకబడిన మెరిట్ విద్యార్థులను ప్రోత్సహించడం. ఇంటర్మీడియట్ పూర్తి చేసిన తర్వాత ఉన్నత విద్యను అభ్యసించే క్రమంలో ఎదురయ్యే రోజువారీ ఖర్చులను తీర్చుకోవడానికి ఈ ఉపకార వేతనం ఒక వరంగా మారింది. కేవలం డిగ్రీ చదువులకే పరిమితం కాకుండా, వృత్తి విద్యా కోర్సులు (Professional Courses) చేసే వారికి సైతం ఇది అండగా నిలుస్తోంది.
అర్హతలే గెలుపుకు తొలి మెట్టు: 80వ పర్సంటైల్ నిబంధన
ఈ పథకానికి ఎంపికవ్వడం అనేది విద్యార్థి సాధించిన ప్రతిభపై ఆధారపడి ఉంటుంది. సంబంధిత స్టేట్ బోర్డ్ లేదా సెంట్రల్ బోర్డ్ నిర్వహించిన 12వ తరగతి (ఇంటర్మీడియట్) పరీక్షలలో టాప్ 20 శాతం (80th Percentile) మెరిట్ జాబితాలో నిలిచిన విద్యార్థులు మాత్రమే దీనికి దరఖాస్తు చేసుకోవడానికి అర్హులు. దీనితో పాటు, విద్యార్థి తప్పనిసరిగా ఏఐసీటీఈ (AICTE) లేదా యూజీసీ (UGC) గుర్తింపు పొందిన విద్యా సంస్థల్లో రెగ్యులర్ కోర్సుల్లో చేరి ఉండాలి. దూరవిద్య లేదా కరస్పాండెన్స్ కోర్సులు చదివే విద్యార్థులకు ఈ పథకం వర్తించదని అధికారులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
ఆర్థిక పరిమితుల విషయానికి వస్తే, దరఖాస్తుదారుని కుటుంబ వార్షిక ఆదాయం రూ. 4.5 లక్షలకు మించకూడదు. అలాగే, విద్యార్థి ఇతర ఏ రకమైన రాష్ట్ర లేదా కేంద్ర ప్రభుత్వ స్కాలర్షిప్లను పొందకూడదు.
విద్యార్థుల ఖాతాల్లోకి నేరుగా నగదు: ఉపకార వేతనాల వివరాలు
ఈ పథకం కింద అందించే ఆర్థిక సాయం విద్యార్థి చదివే కోర్సును బట్టి మారుతుంది. డిగ్రీ స్థాయిలో మొదటి మూడు సంవత్సరాల పాటు ఏటా రూ. 12,000 చొప్పున ఉపకార వేతనం అందుతుంది. ఇక పీజీ లేదా ప్రొఫెషనల్ కోర్సుల విషయానికి వస్తే, 4వ మరియు 5వ సంవత్సరాల్లో ఏటా రూ. 20,000 చొప్పున ప్రభుత్వం అందిస్తుంది. 5 ఏళ్ల ఇంటిగ్రేటెడ్ కోర్సులు చేసే వారికి కూడా ఇదే నిబంధన వర్తిస్తుంది. ఈ మొత్తం నేరుగా విద్యార్థి బ్యాంకు ఖాతాకే ‘డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్ఫర్’ (DBT) పద్ధతిలో జమ అవుతుంది, దీనివల్ల మధ్యవర్తుల ప్రమేయం లేకుండా పారదర్శకత పెరుగుతోంది.
సామాజిక న్యాయం మరియు రిజర్వేషన్ల అమలు
విద్యారంగంలో సామాజిక సమతుల్యతను కాపాడేందుకు ఈ పథకంలో రిజర్వేషన్లను పకడ్బందీగా అమలు చేస్తున్నారు. మొత్తం స్కాలర్షిప్లలో ఎస్సీ (SC) విద్యార్థులకు 15%, ఎస్టీ (ST) విద్యార్థులకు 7.5%, మరియు ఓబీసీ (OBC) అభ్యర్థులకు 27% కేటాయించారు. అలాగే ప్రతి కేటగిరీలోనూ 5% స్కాలర్షిప్లను దివ్యాంగుల (PwD) కోసం ప్రత్యేకించారు. ఇది అట్టడుగు వర్గాల విద్యార్థులు కూడా ఉన్నత శిఖరాలను అధిరోహించడానికి మార్గం సుగమం చేస్తోంది.
దరఖాస్తు ప్రక్రియ: నేషనల్ స్కాలర్షిప్ పోర్టల్ వేదికగా..
ఈ పథకానికి దరఖాస్తు చేయాలనుకునే విద్యార్థులు కేంద్ర ప్రభుత్వ అధికారిక వెబ్సైట్ అయిన ‘నేషనల్ స్కాలర్షిప్ పోర్టల్’ (NSP) ద్వారా ఆన్లైన్లో దరఖాస్తు చేసుకోవాలి. ఆధార్ కార్డును తప్పనిసరిగా బ్యాంకు ఖాతాతో అనుసంధానం చేయాల్సి ఉంటుంది. దరఖాస్తు సమయంలో ఆదాయ ధృవీకరణ పత్రం, మార్కుల జాబితా మరియు విద్యా సంస్థ ధృవీకరణ పత్రాలను సిద్ధంగా ఉంచుకోవాలి.
చివరగా, ఈ పథకం కేవలం ఒక ఏడాదికి పరిమితం కాదు. ప్రతి ఏటా విద్యార్థి కనీసం 50% మార్కులతో ఉత్తీర్ణత సాధిస్తూ, క్రమశిక్షణతో చదువు కొనసాగిస్తే, కోర్సు పూర్తయ్యే వరకు స్కాలర్షిప్ను పునరుద్ధరించుకోవచ్చు (Renewal). ప్రతిభ ఉండి పేదరికం అడ్డుగా నిలిచిన విద్యార్థులకు ‘సెంట్రల్ సెక్టార్ స్కాలర్షిప్’ ఒక గొప్ప ఆశ కిరణం.