న్యూఢిల్లీ, ఏప్రియల్ 15 : దేశవ్యాప్తంగా నానాటికీ పెరిగిపోతున్న ఆర్థిక నేరాలు, స్టాక్ మార్కెట్ కుంభకోణాలకు అడ్డుకట్ట వేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక కీలకమైన అడుగు వేసింది. పెట్టుబడిదారుల ప్రయోజనాలను కాపాడటమే పరమావధిగా టెలికామ్ శాఖ (DoT), సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా (SEBI) మధ్య ఒక వ్యూహాత్మక అవగాహన ఒప్పందం కుదిరింది. టెలికామ్ వనరులను దుర్వినియోగం చేస్తూ అమాయక పెట్టుబడిదారులను మోసం చేసే ముఠాల ఆటకట్టించేందుకు ఈ రెండు వ్యవస్థలు ఇప్పుడు చేతులు కలిపాయి. డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థలో భద్రతను పటిష్టం చేస్తూ, మోసపూరిత కార్యకలాపాలను ప్రాథమిక దశలోనే తుంచివేయడమే ఈ భాగస్వామ్యం వెనుక ఉన్న ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

ఈ చారిత్రాత్మక ఒప్పందంపై టెలికామ్ శాఖ తరపున ఏఐ అండ్ డిజిటల్ ఇంటెలిజెన్స్ యూనిట్ డిప్యూటీ డైరెక్టర్ జనరల్ సంజీవ్ కుమార్ శర్మ, సెబీ తరపున హోల్ టైమ్ మెంబర్ సందీప్ ప్రధాన్ సంతకాలు చేశారు. డిజిటల్ కమ్యూనికేషన్స్ కమిషన్ సభ్యులు దేబ్ కుమార్ చక్రవర్తి సమక్షంలో జరిగిన ఈ కార్యక్రమం, టెలికామ్ ఇంటెలిజెన్స్ మరియు ఆర్థిక మార్కెట్ నియంత్రణ సంస్థల మధ్య ఒక లోతైన సమన్వయానికి పునాది వేసింది. గతంలో ఈ రెండు రంగాలు వేర్వేరుగా పనిచేసేవి, కానీ మారుతున్న కాలానికి అనుగుణంగా సైబర్ నేరగాళ్లు టెలికామ్ నెట్‌వర్క్‌లను వాడుకుని స్టాక్ మార్కెట్ మోసాలకు పాల్పడుతుండటంతో, ఈ రెండు విభాగాల మధ్య సమాచార మార్పిడి అత్యవసరంగా మారింది.

డేటా షేరింగ్‌తో నేరగాళ్ల గుట్టురట్టు

ఈ ఒప్పందంలోని అత్యంత కీలకమైన అంశం 'డేటా షేరింగ్ మెకానిజం'. దీని ప్రకారం, టెలికామ్ శాఖ తన వద్ద ఉన్న 'ఫైనాన్షియల్ ఫ్రాడ్ రిస్క్ ఇండికేటర్' (FRI) సమాచారాన్ని సెబీతో పంచుకుంటుంది. వివిధ కోణాల్లో విశ్లేషణ చేయడం ద్వారా అనుమానాస్పదంగా ఉన్న మొబైల్ నంబర్లను ఈ వ్యవస్థ గుర్తిస్తుంది. వీటితో పాటు, రద్దయిన మొబైల్ నంబర్ల జాబితాను (MNRL) కూడా సెబీకి ఎప్పటికప్పుడు అందిస్తారు. దీనివల్ల బ్రోకింగ్ సంస్థలు, మ్యూచువల్ ఫండ్ కంపెనీలు తమ కస్టమర్ల ఖాతాలకు అనుసంధానమై ఉన్న మొబైల్ నంబర్లు పనిచేస్తున్నాయో లేదో సులభంగా తెలుసుకోవచ్చు. ఇన్వెస్టర్ల ఖాతాలు కేవలం సక్రియంగా ఉన్న నంబర్లకే పరిమితం కావడం వల్ల హ్యాకింగ్ లేదా అనధికారిక లావాదేవీలకు చెక్ పెట్టవచ్చు.

ఇది కేవలం ఒక వైపు నుంచి జరిగే ప్రక్రియ మాత్రమే కాదు. సెబీ కూడా తన పరిధిలోకి వచ్చే ఇన్వెస్టర్ల ఖాతాల్లో జరుగుతున్న అనుమానాస్పద లావాదేవీలు, మనీ మ్యూల్ (డబ్బు మళ్లింపు) అకౌంట్లు , ఐడెంటిటి దొంగతనాలకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని టెలికామ్ శాఖకు అందజేస్తుంది. తద్వారా సదరు నేరగాళ్లు వాడుతున్న మొబైల్ నంబర్లు, ఇతర టెలికామ్ వనరులను తక్షణమే నిలిపివేసే అవకాశం కలుగుతుంది. టెలికామ్ శాఖకు చెందిన 'డిజిటల్ ఇంటెలిజెన్స్ ప్లాట్‌ఫారమ్' ద్వారా ఈ సమాచార మార్పిడి రియల్ టైమ్‌లో జరుగుతుంది. ప్రస్తుతం ఈ ప్లాట్‌ఫారమ్ సుమారు 1400 పైగా స్టేక్‌హోల్డర్లను అనుసంధానిస్తూ, ఆర్థిక నేరాల అదుపులో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.

సాధారణంగా ఏదైనా మోసం జరిగిన తర్వాత దర్యాప్తు సంస్థలు రంగంలోకి దిగుతాయి. కానీ ఈ నూతన భాగస్వామ్యం 'ముందస్తు నివారణ' సూత్రంపై ఆధారపడి పనిచేస్తుంది. టెలికామ్ శాఖ నిర్వహిస్తున్న 'చక్షు' పోర్టల్ మరియు 'సంచార్ సాథి' వంటి వ్యవస్థల ద్వారా అందే సమాచారాన్ని విశ్లేషించి, ఒక మొబైల్ నంబర్ ద్వారా మోసం జరిగే అవకాశం ఉందని ముందే హెచ్చరికలు జారీ చేస్తారు. ఇలాంటి 'ఎర్లీ వార్నింగ్ సిస్టమ్స్' వల్ల పెట్టుబడిదారులు తమ కష్టార్జితాన్ని కోల్పోకముందే జాగ్రత్త పడే అవకాశం ఉంటుంది. డిజిటల్ పెట్టుబడులు వెల్లువలా పెరుగుతున్న తరుణంలో, ఇలాంటి సాంకేతిక రక్షణ కవచం అత్యంత ఆవశ్యకం.

సాధించిన విజయాలు - భవిష్యత్తు కార్యాచరణ

టెలికామ్ శాఖ ఇప్పటికే 'సంచార్ సాథి' , 'ASTR' వంటి అధునాతన ఏఐ టెక్నాలజీలను ఉపయోగించి దాదాపు 88 లక్షల మోసపూరిత మొబైల్ కనెక్షన్లను గుర్తించి తొలగించింది. కేవలం గత పది నెలల్లోనే సుమారు ₹2300 కోట్ల మేర ఆర్థిక నష్టాన్ని నివారించగలిగారు. ఇప్పుడు సెబీతో కుదిరిన ఈ ఒప్పందం ఈ పోరాటాన్ని మరో స్థాయికి తీసుకెళ్లనుంది. భవిష్యత్తులో ఈ రెండు సంస్థలు కలిసి ఒక ప్రామాణిక నిర్వహణ విధానాన్ని రూపొందించుకోనున్నాయి. దీనివల్ల క్షేత్రస్థాయిలో చర్యలు తీసుకోవడం మరింత సులభతరం అవుతుంది.

ముగింపుగా చెప్పాలంటే, భారతదేశ డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థ పటిష్టంగా ఉండాలంటే పెట్టుబడిదారుల నమ్మకం చాలా ముఖ్యం. సెబీ, టెలికామ్ శాఖల మధ్య కుదిరిన ఈ సమన్వయం సైబర్ నేరగాళ్లకు ఒక గట్టి హెచ్చరిక లాంటిది. సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని, నియంత్రణ వ్యవస్థల అనుభవాన్ని మేళవించడం ద్వారా భారతీయ పెట్టుబడి మార్కెట్‌ను మరింత పారదర్శకంగా, సురక్షితంగా మార్చడమే ఈ చారిత్రాత్మక ఒప్పందం యొక్క అంతిమ లక్ష్యం. రాబోయే రోజుల్లో ఈ సమన్వయం ఆర్థిక మోసాల సంఖ్యను గణనీయంగా తగ్గిస్తుందని మార్కెట్ నిపుణులు ఆశాభావం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.