హైదరాబాద్, మే 15: దేశంలో మత్స్యకార రంగాన్ని బలోపేతం చేస్తూ, నీలి విప్లవం ద్వారా గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను పరుగులు పెట్టించడమే లక్ష్యంగా తెలంగాణ రాజధాని హైదరాబాద్ వేదికగా కీలక అడుగు పడింది. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ మార్గదర్శకత్వంలో, కేంద్ర హోం మరియు సహకార శాఖ మంత్రి అమిత్ షా సారథ్యంలో సాగుతున్న ‘సహకార్ సే సమృద్ధి’ (సహకారం ద్వారా సమృద్ధి) విజన్‌ను క్షేత్రస్థాయికి తీసుకెళ్లేందుకు మత్స్యకార సహకార సంఘాలపై ఒక రోజు జాతీయ స్థాయి వర్క్‌షాప్‌ను శుక్రవారం నగరంలో ఘనంగా నిర్వహించారు. దేశవ్యాప్తంగా మత్స్యకార సహకార పర్యావరణ వ్యవస్థను విస్తరించడానికి, "సహకార సంఘాల మధ్య పరస్పర సహకారం" అనే భావనను పెంపొందించడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం దేశవ్యాప్తంగా నిర్వహిస్తున్న ప్రాంతీయ, జాతీయ సదస్సుల పరంపరలో భాగంగా ఈ కార్యక్రమం జరిగింది. గతంలో మిజోరాం, జైపూర్‌లలో విజయవంతంగా ముగిసిన సదస్సుల తర్వాత, హైదరాబాద్‌లో జరిగిన ఈ జాతీయ వర్క్‌షాప్ మత్స్యకార రంగ భవిష్యత్తుకు ఒక దిక్సూచిగా నిలిచింది.

ఈ ప్రతిష్టాత్మక సదస్సులో వివిధ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ఉన్నతాధికారులు, మత్స్య పరిశ్రమల ప్రతినిధులు, సహకార, ఆర్థిక సంస్థల నిపుణులు నేరుగా పాల్గొనగా, కేంద్ర మత్స్యశాఖ సీనియర్ అధికారులు వర్చువల్ విధానంలో హాజరయ్యారు. హైదరాబాద్ కేంద్రంగా పనిచేస్తున్న జాతీయ మత్స్య అభివృద్ధి బోర్డు (NFDB) ఈ చర్చల్లో కీలక పాత్ర పోషించింది. రాష్ట్రాల మధ్య సమన్వయాన్ని పెంచడం, కేంద్ర ప్రభుత్వ పథకాలను క్షేత్రస్థాయిలో వేగంగా అమలు చేయడం, నిరంతర పర్యవేక్షణ కోసం పటిష్టమైన యంత్రాంగాన్ని ఏర్పాటు చేయడం వంటి అంశాలపై ఈ సదస్సులో విస్తృతంగా చర్చించారు.

గ్రామీణ జీవనోపాధికి ఊతం: పటిష్టమైన సహకార వ్యవస్థ

సదస్సు ప్రారంభోత్సవంలో కేంద్ర సహకార మంత్రిత్వ శాఖ కార్యదర్శి డాక్టర్ ఆశిష్ కుమార్ భుతానీ ప్రసంగిస్తూ, గ్రామీణ జీవనోపాధిని మెరుగుపరచడంలో మరియు మత్స్యకారుల ఆదాయాన్ని రెట్టింపు చేయడంలో సహకార సంఘాల పాత్ర ఎంతో కీలకమని స్పష్టం చేశారు. మత్స్య ఉత్పత్తి, ప్రాసెసింగ్, మార్కెటింగ్ రంగాలలో ఆధునిక సాంకేతికతను జోడించాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన పేర్కొన్నారు. కొత్తగా సహకార మంత్రిత్వ శాఖ ఏర్పడిన తర్వాత, మత్స్య రంగంలో సమతుల్య మరియు సమగ్ర అభివృద్ధి కోసం నిరంతర ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయని, దీనివల్ల గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి అవకాశాలు పెరగడమే కాకుండా పోషకాహార భద్రత కూడా లభిస్తుందని ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు. కేంద్ర పథకాల అమలు తీరును పరిశీలించేందుకు, క్షేత్రస్థాయి ఫీడ్‌బ్యాక్ కోసం ప్రతి మూడు నెలలకొకసారి రాష్ట్రాలతో ఇటువంటి వర్క్‌షాప్‌లు నిర్వహిస్తామని ఆయన వెల్లడించారు.

ఆవిష్కరణలు, స్టార్టప్‌లతో నీలి విప్లవానికి సరికొత్త రూపు

కేంద్ర మత్స్యశాఖ కార్యదర్శి డాక్టర్ అభిలాక్ష్ లిఖి మాట్లాడుతూ, భారతీయ మత్స్య రంగంలో అపారమైన అవకాశాలు ఉన్నాయని, ఇన్నోవేషన్ (ఆవిష్కరణలు), స్టార్టప్ పర్యావరణ వ్యవస్థ ద్వారా ఈ రంగాన్ని అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా తీర్చిదిద్దవచ్చని పిలుపునిచ్చారు. మత్స్యకార సంఘాలకు మెరుగైన మార్కెట్ కనెక్టివిటీ, డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు మరియు ఆధునిక మౌలిక వసతులను కల్పించడం ద్వారా మత్స్యకారుల సంక్షేమాన్ని పెంపొందించవచ్చని ఆయన ఉద్ఘాటించారు. 2026–27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి నిర్దేశించుకున్న లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి, నిరుపయోగంగా ఉన్న సహకార సంఘాలను పునరుద్ధరించడానికి ప్రత్యేక ప్రణాళికలు సిద్ధం చేసినట్లు వివరించారు. ముఖ్యంగా ‘ప్రధానమంత్రి మత్స్య కిసాన్ సమృద్ధి సహ-యోజన’ (PM-MKSSY) ద్వారా మత్స్యకారులకు సాధికారత కల్పించే వ్యూహాలపై సదస్సులో సుదీర్ఘంగా చర్చించారు.

ఆధునిక సాంకేతికత.. సముద్ర తీరాల్లో ఉపాధి అవకాశాల విస్తరణ

సదస్సులో భాగంగా ఏర్పాటు చేసిన సాంకేతిక సెషన్లలో జలాశయాల (రిజర్వాయర్) లీజింగ్ విధానంలో చట్టపరమైన సంస్కరణలు, ఆభరణాల (ఆర్నమెంటల్) మత్స్య పరిశ్రమ, క్లస్టర్ ఆధారిత అభివృద్ధిపై నిపుణులు కీలక సూచనలు చేశారు. బయో-ఫ్లోక్ (Bio-floc) విధానం, రీసర్క్యులేటరీ అక్వాకల్చర్ సిస్టమ్స్ (RAS) వంటి అత్యాధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని పెంపొందించడం ద్వారా తక్కువ నీటితో ఎక్కువ దిగుబడి సాధించే మార్గాలను వివరించారు. సముద్ర తీర ప్రాంతాల్లో ఓపెన్-సీ కేజ్ కల్చర్ (Open-sea cage culture), మహిళా సాధికారతకు ఊతమిచ్చేలా సీవీడ్ (సముద్రపు నాచు) సాగు, చేపల వ్యర్థాల నుండి విలువ ఆధారిత ఉత్పత్తుల తయారీ (సర్క్యులర్ ఎకానమీ) వంటి అంశాలపై CMFRI, CIFT, MPEDA వంటి ప్రతిష్టాత్మక సంస్థల ప్రతినిధులు ప్రజెంటేషన్లు ఇచ్చారు. మధ్యప్రదేశ్, ఉత్తరప్రదేశ్, జార్ఖండ్ వంటి పలు రాష్ట్రాల ప్రతినిధులు తమ ప్రాంతాల్లో అమలు చేస్తున్న ఉత్తమ విధానాలను ఈ సందర్భంగా పంచుకున్నారు.

ఆర్థిక చేయూత.. పటిష్టమైన రుణ, బీమా సౌకర్యాలు

మత్స్యకార సంఘాలకు కేవలం సాంకేతికత మాత్రమే కాకుండా ఆర్థిక పటిష్టత కూడా ముఖ్యమని సదస్సు స్పష్టం చేసింది. నాబార్డ్ (NABARD), ఎన్‌సిడిసి (NCDC) మరియు జిల్లా కేంద్ర సహకార బ్యాంకుల (DCCB) ద్వారా మత్స్యకారులకు క్రెడిట్ లింకేజీలను (రుణ సదుపాయాలు) సులభతరం చేయడంపై విస్తృతంగా చర్చించారు. ప్రధానమంత్రి మత్స్య సంపద యోజన (PMMSY) ఫేజ్-II కింద చేపట్టబోయే ప్రాజెక్టులకు నిధుల లభ్యతను పెంచడంపై దృష్టి సారించారు. దీనితో పాటు, మత్స్యకారుల భద్రత కోసం గ్రూప్ యాక్సిడెంట్ ఇన్సూరెన్స్, అక్వాకల్చర్ ఇన్సూరెన్స్, మత్స్యకార పడవల (వెసల్స్) బీమా వంటి సంక్షేమ పథకాల అమలు తీరును సమీక్షించారు.

సహకార రంగంలో భారీ నిల్వ పథకం.. 2 లక్షల కొత్త సంఘాల స్థాపన

ఈ జాతీయ సదస్సులో మత్స్య రంగంతో పాటు సహకార రంగానికి సంబంధించిన మరో రెండు పటిష్ట నిర్ణయాలపై మేధోమథనం జరిగింది. సహకార రంగంలో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ధాన్య నిల్వ పథకం అమలులో భాగంగా ప్రాథమిక వ్యవసాయ సహకార సంఘాల (PACS) గుర్తింపు, గిడ్డంగి మౌలిక సదుపాయాల కల్పనపై చర్చించారు. అలాగే, దేశవ్యాప్తంగా కొత్తగా రెండు లక్షల బహుళార్ధసాధక ప్యాక్స్ (PACS), డెయిరీ, మరియు మత్స్యకార సహకార సంఘాల స్థాపన, వాటి వ్యాపార విస్తరణ, బలహీనమైన సంఘాల పునరుద్ధరణే ధ్యేయంగా భవిష్యత్ కార్యాచరణను రూపొందించారు. దేశంలోని మత్స్యకారులు, గ్రామీణ ప్రజల సామాజిక, ఆర్థిక సాధికారతే లక్ష్యంగా కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు సంయుక్తంగా ముందుకు సాగాలని తీర్మానిస్తూ ఈ జాతీయ సదస్సు విజయవంతంగా ముగిసింది.