హైదరాబాద్ , అక్టోబర్ 08 : సాధారణంగా దేశ ప్రధానికి లభించే బహుమతులు కేవలం జ్ఞాపికలుగానే మిగిలిపోతాయి. కానీ, ఆ కానుకల్లో ఒక ప్రాంతపు మట్టి పరిమళం, శతాబ్దాల కళావైభవం, స్థానిక ప్రజల విశ్వాసాలు ఇమిడి ఉంటే.. అవి దేశ సాంస్కృతిక వారసత్వానికి సజీవ ప్రతీకలుగా నిలుస్తాయి. ప్రస్తుతం కేంద్ర సాంస్కృతిక శాఖ ఆధ్వర్యంలో జరుగుతున్న 8వ విడత ‘పీఎం మెమెంటోస్’ (ప్రధాని జ్ఞాపికల) ఈ-వేలంలో సరిగ్గా ఇదే విశేషం కొట్టొచ్చినట్లు కనిపిస్తోంది. మధ్యప్రదేశ్ నలుమూలల నుంచి ప్రధానమంత్రికి అందిన 22 అపురూప జ్ఞాపికలు ఇప్పుడు దేశ ప్రజల మనసులను దోచుకుంటున్నాయి. స్థానిక కళాత్మకతకు విస్తృత గుర్తింపును తెచ్చిపెట్టడంతో పాటు, పవిత్ర గంగా నది పరిరక్షణకు ఆలంబనగా నిలుస్తున్న ఈ ప్రత్యేక ప్రదర్శనపై సమగ్ర విశ్లేషణ.

మధ్యప్రదేశ్‌కు చెందిన ఈ 22 జ్ఞాపికలను పరిశీలిస్తే, అది కేవలం కళాఖండాల సమాహారంలా కాకుండా, ఆ రాష్ట్ర సాంస్కృతిక ముఖచిత్రాన్ని కళ్లకు కట్టినట్లు స్పష్టమవుతుంది. ఉజ్జయిని ఆధ్యాత్మికత మొదలుకొని ఖజురహో శిల్ప కళావైభవం వరకు, మహేశ్వర్ కోట ఘాట్ల నిర్మాణ నైపుణ్యం నుంచి ఉదయగిరి గుహల పురాతన శిల్ప సంపద వరకు ఎన్నో చారిత్రక ఘట్టాలు ఇందులో రూపుకట్టాయి. ముఖ్యంగా ఖజురహోలోని ప్రసిద్ధ కందరీయ మహాదేవ ఆలయాన్ని ప్రతిబింబించే లోహ నమూనా, ఉదయగిరి గుహలకు చెందిన పురాతన వరాహావతార విష్ణుమూర్తి ప్రతిరూపం భారతీయ ప్రాచీన శిల్పకళా ఔన్నత్యాన్ని సమకాలీన తరానికి గుర్తుచేస్తున్నాయి.

చరిత్ర, శిల్పకళ మాత్రమే కాకుండా.. ఆధునిక భారత నిర్మాణానికి పాటుపడిన మహనీయుల స్మృతులకు కూడా ఈ సేకరణలో సముచిత స్థానం దక్కింది. సుప్రసిద్ధ విద్యావేత్త, న్యాయకోవిదుడు, సంఘసంస్కర్త డాక్టర్ హరి సింగ్ గౌర్ కాంస్య విగ్రహం మధ్యప్రదేశ్ విద్యావ్యాప్తి, సంస్థాగత నిర్మాణ కృషిని చాటిచెబుతోంది. అదేవిధంగా, సంజయ్ టైగర్ రిజర్వ్ అడవులు, షాజాపూర్, నీమచ్, ఖాండ్వా వంటి విభిన్న ప్రాంతాల సహజ, భౌగోళిక వైవిధ్యాన్ని ఈ వస్తువులు ఆవిష్కరిస్తున్నాయి.

వారసత్వం అంటే గతకాలపు కట్టడాలకే పరిమితం కాదని, అది నేటి తరాల జీవన విధానంలోనూ నిరంతరం ప్రతిఫలిస్తుందని నిరూపించడమే ఈ ప్రదర్శనలోని అసలైన ప్రత్యేకత. ఇందుకు మధ్యప్రదేశ్ స్థానిక ఆదివాసీ కళారూపమైన ‘గోండ్ ట్రీ ఆఫ్ లైఫ్’ (జీవన వృక్షం) చిత్రలేఖనాలు బలమైన నిదర్శనంగా నిలుస్తున్నాయి. తరతరాలుగా వస్తున్న ఆదివాసీ చిత్రకళా నైపుణ్యం దేశవ్యాప్త దృష్టిని ఆకర్షిస్తోంది. ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసాల పరంగా చూస్తే.. ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటైన ఉజ్జయిని మహాకాళేశ్వరుని రూపాలు, షాజాపూర్ మా రాజరాజేశ్వరి, నీమచ్ మహా మాయ భాద్వా మాతాజీ, అలాగే ఖాండ్వాకు చెందిన శ్రీ దాదాజీ ధునివాలే మందిర ప్రతిరూపాలు స్థానిక భక్తి పరంపరకు అద్దం పడుతున్నాయి.

స్థానిక హస్తకళకు జాతీయ భావనను జోడిస్తూ చెక్కతో తీర్చిదిద్దిన అశోక స్తంభ సింహ తలల నమూనా (అశోక చక్రం, జాతీయ చిహ్నంతో కూడినది) మరియు ఆత్మనిర్భర్ భారత్ జనసంపర్క మహా అభియాన్ జ్ఞాపికలు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తున్నాయి. ప్రజలతో మమేకమైన సందర్భాలలో స్థానిక సంస్కృతికి గౌరవంగా ప్రధానికి అందిన ఈ కానుకలు.. ఇప్పుడు ఈ-వేలం ద్వారా తిరిగి ప్రజాక్షేత్రంలోకే ప్రవేశించాయి. ఇది ఒక వ్యక్తిగత బహుమతి స్థానికతను కాపాడుకుంటూనే, జాతీయ స్థాయి ఉమ్మడి సాంస్కృతిక వారసత్వంలో ఎలా భాగస్వామ్యమవుతుందో చాటిచెబుతోంది.

ప్రధానమంత్రికి వివిధ సందర్భాల్లో అందిన వేలాది కానుకలను ప్రజలకు అందుబాటులోకి తీసుకురావడం ద్వారా సమకూరే నిధులను పవిత్ర గంగా నది పునరుజ్జీవన కార్యక్రమమైన ‘నమామి గంగే’ ప్రాజెక్టుకు కేటాయించడం ఈ బృహత్ యత్నంలో ఉన్న మరో ప్రధాన అంతరార్థం. ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా విశేష ఆదరణ పొందుతున్న ఈ 8వ విడత ఈ-వేలం ప్రక్రియ గడువును అక్టోబర్ 31, 2026 వరకు పొడిగించారు. ఆసక్తిగల పౌరులు, కళాభిమానులు అధికారిక వెబ్‌సైట్ (https://pmmementos.gov.in) ద్వారా బిడ్లలో పాల్గొని, తమ అభిమాన జ్ఞాపికలను దక్కించుకోవడంతో పాటు జాతీయ సేవా కార్యక్రమంలో పాలుపంచుకోవచ్చు.