విజయవాడ , మే 1 : భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) 2023 మే నెలలో ప్రారంభించిన రూ. 2,000 నోట్ల ఉపసంహరణ ప్రక్రియ ఇప్పుడు కీలక మైలురాయిని చేరుకుంది. వ్యవస్థలో ఉన్న అత్యధిక విలువ కలిగిన ఈ నోట్లను వెనక్కి తీసుకునే క్రమంలో ఆర్బీఐ సాధించిన పురోగతిపై తాజాగా ఒక సమగ్ర నివేదికను విడుదల చేసింది. ఈ గణాంకాల ప్రకారం, చలామణిలో ఉన్న నోట్లలో మెజారిటీ భాగం తిరిగి బ్యాంకు ఖాతాలకు లేదా ఆర్బీఐ ఖజానాకు చేరినట్లు స్పష్టమవుతోంది.

ముగింపు దశకు రూ. 2,000 నోట్ల ఉపసంహరణ: 98.47 శాతం నోట్లు వెనక్కి

రిజర్వ్ బ్యాంక్ వెల్లడించిన తాజా గణాంకాల ప్రకారం, ఏప్రిల్ 30, 2026 నాటికి మార్కెట్‌లో చలామణిలో ఉన్న రూ. 2,000 నోట్లలో దాదాపు 98.47 శాతం తిరిగి వ్యవస్థలోకి వచ్చేశాయి. 2023 మే 19న ఈ నోట్ల ఉపసంహరణను ప్రకటించిన సమయంలో, మార్కెట్‌లో మొత్తం రూ. 3.56 లక్షల కోట్ల విలువైన రూ. 2,000 నోట్లు చలామణిలో ఉండేవి. అయితే, గడిచిన మూడేళ్లలో నిరంతరాయంగా సాగిన ఈ ప్రక్రియ ఫలితంగా, ప్రస్తుతం ప్రజల వద్ద కేవలం రూ. 5,451 కోట్ల విలువైన నోట్లు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయని ఆర్బీఐ చీఫ్ జనరల్ మేనేజర్ బ్రిజ్ రాజ్ శుక్రవారం విడుదల చేసిన ప్రకటనలో పేర్కొన్నారు. ఇది బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో ఒక భారీ విజయం అని ఆర్థిక నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

బ్యాంక్ గడువు ముగిసినా.. ఇంకా నోట్లు మార్చుకునే అవకాశం ఎక్కడ?

ప్రారంభంలో ఈ నోట్లను మార్చుకోవడానికి లేదా డిపాజిట్ చేయడానికి దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న అన్ని బ్యాంకు శాఖల్లో అక్టోబర్ 7, 2023 వరకు అవకాశం కల్పించారు. ఆ గడువు ముగిసినప్పటికీ, సామాన్య ప్రజలకు ఇబ్బంది కలగకుండా ఆర్బీఐ ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను అందుబాటులో ఉంచింది. ప్రస్తుతం దేశంలోని 19 ప్రాంతీయ ఆర్బీఐ ఇష్యూ ఆఫీసుల్లో నేరుగా నోట్లను మార్చుకునే వెసులుబాటు ఉంది. వ్యక్తిగత ఖాతాల్లో జమ చేసుకోవాలనుకునే వారు ఈ కార్యాలయాలను ఆశ్రయించవచ్చు.

అంతేకాకుండా, దూరప్రాంతాల్లో ఉండేవారి కోసం 'ఇండియా పోస్ట్' ద్వారా మరో ప్రత్యేక సదుపాయాన్ని ఆర్బీఐ కొనసాగిస్తోంది. ఏదైనా పోస్టాఫీసు నుండి రిజిస్టర్డ్ పోస్ట్ ద్వారా తమ వద్ద ఉన్న రూ. 2,000 నోట్లను ఆర్బీఐ ఇష్యూ ఆఫీసులకు పంపడం ద్వారా తమ బ్యాంకు ఖాతాల్లో నేరుగా నగదు జమ అయ్యేలా చూసుకోవచ్చు.

రూ. 2,000 నోట్ల చట్టబద్ధత (Legal Tender Status) పై ఆర్బీఐ స్పష్టత

నోట్ల ఉపసంహరణ అనగానే ప్రజల్లో కలిగే ప్రాథమిక ఆందోళన వాటి చట్టబద్ధత గురించి. అయితే, ఈ విషయంలో రిజర్వ్ బ్యాంక్ మరోసారి స్పష్టమైన ప్రకటన చేసింది. రూ. 2,000 నోట్లు ఇప్పటికీ 'లీగల్ టెండర్' (చట్టబద్ధమైన కరెన్సీ) గానే కొనసాగుతాయని ఆర్బీఐ స్పష్టం చేసింది. అంటే, ఈ నోట్లకు విలువ పోలేదు, కేవలం వాటిని చలామణి నుండి క్రమంగా తగ్గించి బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలోకి చేర్చడమే లక్ష్యంగా ఈ ప్రక్రియ కొనసాగుతోంది. సామాన్యుల వద్ద ఇంకా ఏవైనా నోట్లు మిగిలి ఉంటే, పైన పేర్కొన్న ఆర్బీఐ కేంద్రాల ద్వారా వాటిని మార్చుకోవచ్చని అధికారులు సూచిస్తున్నారు.

మొత్తానికి, పారదర్శకమైన విధానాలు మరియు ప్రజలకు కల్పించిన వెసులుబాట్ల కారణంగా రూ. 2,000 నోట్ల ఉపసంహరణ ప్రక్రియ ఎటువంటి ఒడిదుడుకులు లేకుండా దాదాపు పూర్తి కావస్తోంది. మిగిలి ఉన్న అతి తక్కువ శాతం నోట్లను కూడా త్వరలోనే వెనక్కి తీసుకునే దిశగా రిజర్వ్ బ్యాంక్ తన ప్రయత్నాలను ముమ్మరం చేస్తోంది.